Safiabad Sarayı

Safiabad Sarayı, Mazenderan Eyaleti'nin Behşehr kentinde yer alır ve İran'ın kuzeyinde Safevi döneminden günümüze ulaşan en önemli tarihi eserlerden biri sayılır. Bu tarihi yapı topluluğu, deniz seviyesinden yaklaşık 650 metre yükseklikteki bir tepenin üzerinde yer alır ve stratejik konumu sayesinde ovalara, çevredeki ormanlara ve hatta Hazar Denizi'nin kıyı bölgelerine uzanan geniş bir manzaraya sahiptir. Sarayın inşası Safevi Şahı I. Abbas'ın emriyle gerçekleştirilmiş, "Safiabad" adı ise Şah Abbas'ın oğlu Şah Safi'ye duyduğu sevgiden dolayı bu yapıya verilmiştir. Yapı günümüzde bir askeri üssün sınırları içinde yer almaktadır ve bu durum iç mekâna halkın erişimini kısıtlamıştır.

Tarihî ve mimari açıdan Safiabad Sarayı, dağlık doğanın kalbinde inşa edilmiş, Safevi mimarisini doğal manzarayla birleştiren, İran saray bahçelerinin değerli bir örneğidir. Yapı topluluğu, dikdörtgen biçimli bir bahçenin ortasında yer alan iki katlı bir binadan oluşur; girişi kuzey cephesindedir ve birkaç basamakla ana binaya ulaşılır. Saray, Şah Safi döneminde genişletilmiş, sonraki dönemlerde de yöneticilerin ilgisini çekmeye devam etmiştir. Saray, Afgan istilası, Afşarlar ve Pehlevi dönemleri de dahil olmak üzere çeşitli tarihî dönemlerde hasar görmüş ve onarılmış, iç mekândaki süslemelerin ve resimlerin bir kısmı zamanla yok olmuştur. Ayrıca yapı topluluğunun yakınındaki Pelenghil Pınarı'nın bulunması ve suyun saraya iletilmesini sağlayan sistem, bu tarihî mekânda su mühendisliği tasarımının önemini göstermektedir. Yapı, 15 Dey 1310 tarihinde 58 numaralı kayıtla İran'ın ulusal eserlerinden biri olarak tescil edilmiştir.

Safiabad Sarayı'na Behşehr şehir merkezinden, kentin güney ve batı yollarından ulaşılabilir ve ziyaretçiler genellikle yalnızca yapının dış cephesini görebilir. Sarayın çevresini ziyaret etmek için en iyi zaman, havanın daha ılıman olduğu ve bölgenin doğal manzarasının en güzel hâlini aldığı ilkbahar ve sonbahar mevsimleridir. Eserin askeri bölge sınırları içinde yer alması nedeniyle güvenlik alanına tam olarak uyulması ve bölge kurallarına saygı gösterilmesi zorunludur; ziyaret yalnızca izin verilen mesafeden yapılır.