Behşehr Abbasabad Tarihi Külliyesi

Behşehr Abbasabad Tarihi Külliyesi, Mazenderan Eyaleti'nin Behşehr ilçesine yaklaşık 9 kilometre uzaklıkta, Alborz Dağları'nın eteklerinde, sık ormanların arasında yer alır. Bu eser İran'ın en büyük tarihi bahçelerinden biri sayılır ve Safevi hükümdarı I. Şah Abbas döneminde, hicri kamerî 1020 ve 1021 yıllarında, daha önce «Hargovan» (Khargovan) olarak bilinen yerde inşa edilmiştir. Abbasabad Tarihi Külliyesi eskiden Eşref'ül-Belad olarak da anılırdı; bu ad, Şah Abbas'ın annesi Eşref'ül-Muluk'a işaret eder. I. Şah Abbas, yaz sıcağında dinlenmek ve eğlenmek için bir yere sahip olmak amacıyla bu bahçenin annesinin memleketi olan Behşehr'de yapılmasını emretti. Abbasabad Bahçesi yaklaşık 600 hektarlık bir alana sahiptir ve İran bahçesi olarak UNESCO mirası listesine kaydedilmiştir.

Abbasabad Tarihi Külliyesi'nin en çekici mimari özelliği, tamamen simetrik biçimde inşa edilmiş olmasıdır. Mimarlar, bahçedeki yapıları teraslı bir düzende kurmak için pişmiş toprak borular, çanak çömlek ve sarooc (geleneksel, suya dayanıklı bir harç türü) kullanmışlardır. Abbasabad Bahçesi Tarihi Külliyesi'nin en önemli yapılarından biri, bahçe gölünün ortasında küçük bir ada gibi göze çarpan tuğladan çahar tağı (dört kemerli) yapıdır. Yapı tuğladan olmasına rağmen, çevresinde hiçbir tuğla basamak görmemeniz ilginçtir. Abbasabad Bahçesi'nin çekiciliği ve güzelliği, tarihi yapılarının yemyeşil doğanın ve gölün kucağında yer almasından gelir. Bu bahçede yürürken orman ağaçlarının arasından yumuşak ve hoş bir rüzgâr yüzünüze çarpar, gözleriniz gölün ortasındaki tarihi tuğla ve pişmiş toprak yapıya takılır, göl suyunun sesini duydukça kalbiniz huzur bulur. Külliyenin çeşitli bölümleri arasında Abbasabad Barajı, baraj arkasındaki depo ve göl, çiçek bahçesi, saray, hamam, su değirmeni ve iki tuğla kule yer alır. Külliye, ormanlık doğanın içinde teraslı tasarım ve sahanlık (teras) yapımıyla inşa edilmiştir; buradaki su mühendisliği de dikkat çekicidir. Örneğin barajın kapasitesi yaklaşık 600 bin metreküptür ve duvarı sarooc harcıyla yapılmıştır.

Abbasabad Gölü, Abbasabad Bahçesi külliyesinde Behşehr'in en şaşırtıcı ve en güzel gezilecek yerlerinden biridir; İran'ın birkaç yüzyıl öncesinin tarihini bu gölün tuğla yapısında bulabilirsiniz. İklimi hoş ve huzur dolu olan bu gölün alanı 10 hektar, derinliği ise yaklaşık 10 metredir. Göl dolduğunda Behşehr Abbasabad Gölü'nden bir çatı ile birkaç çalı ve bitkiden başka bir şey görmezsiniz; çünkü göl 18 metre yükseklikte suyun altında kalır. Eski zamanlarda Kuri Çeşme ve Yukarı Çeşme adlı iki kaynak ile kış karlarının erimesinden oluşan sular Abbasabad Bahçesi külliyesindeki Abbasabad Gölü'nü besliyordu ve bu su pişmiş toprak borularla göle ulaşıyordu. Göl suyu eskiden pirinç tarlalarının sulanmasında ve köylülerin ihtiyaç duyduğu suyun karşılanmasında kullanıldığı için önemliydi. Bulgular, eski zamanlarda Abbasabad Gölü'nün su basıncını azaltarak barajın yıkılmasını önlediğini ve barajı güçlendirme görevi üstlendiğini göstermektedir.

Bir süre sonra bu göl, baraj için teknik işlevinin yanı sıra bir mesire alanı olarak da kullanılmaya başlandı. Bu bahçeye yılın tüm mevsimlerinde ulaşım kolaydır ve her mevsimin kendine özgü bir güzelliği vardır. Abbasabad Tarihi Külliyesi'ne Behşehr–Gürgan ana yolundan ulaşılabilir; birinci kilometre civarındaki yan yola girdikten sonra dar ve ormanlık yolu izleyin; yaklaşık 4 kilometre sonra külliyeye varırsınız. Ziyaret için en iyi zaman, havanın ılıman ve çevredeki ormanın yemyeşil olduğu ilkbahar ile yaz başıdır. Ziyaretçilerin külliyenin tarihi ve doğal değerini korumak için çöp bırakmamaları, belirlenen yollarda kalmaları ve tarihi yapılara her türlü müdahaleden kaçınmaları tavsiye edilir.