Tazreh Köyü

Tazreh Köyü, Semnan Eyaleti'ne bağlı Damgan şehristanının merkez bölümünde yer alır; Doğu Alborz dağ silsilesinin güney eteklerinde, Damgan'ın yaklaşık 45 kilometre kuzeydoğusunda bulunur. Bin yılı aşkın geçmişi olan bu köy, Benar ve Varceh dağlarının eteğinde kurulmuştur; kuzeyindeki Kuh-i Sefid (Beyaz Dağ) ile güneyindeki taşlı Leb-i Nesar Dağı köye dağlık bir manzara kazandırır. Deniz seviyesinden yaklaşık 1800 metre yükseklik, çok sayıda pınar, mevsimlik nehirler, geniş bahçeler ve çeşitli bitki örtüsü Tazreh'in doğal özellikleri arasındadır. Miyankelu Pınarı, Hin Pınarı, Keşmene, Serbend, Serzanhani, Taghrikela, Derso, Temuzağ, Zerasbe, Kuh-i Berf'in (Kar Dağı) kalıcı buzulları ve Lu Şelalesi köy çevresindeki doğal cazibe merkezleri arasında sayılır; Rezmca ya da Rezga bahçeleri de köyün yaklaşık bir kilometre doğusunda yer alır.

Tazreh'in geleneksel ve basamaklı dokusu en belirgin özelliklerinden biridir ve köyün eski yapısının büyük bölümü hâlâ korunmaktadır. Evler çoğunlukla taş, ahşap, saman ve çamurdan yapılmıştır ve çoğu iki katlıdır; alt kat hayvanların ve eşyaların bakımı için, üst kat ise ikamet için kullanılırdı. Dar ve düzensiz sokaklar, dehlizler, bahçe aralarındaki yollar, taş duvarlar ve ahşap eyvanlar köy dokusuna farklı bir görünüm kazandırmış; ceviz ağaçları ve meyve bahçeleri de çekiciliğini artırmıştır. Tazreh'te ayrıca harap bir kale, İmamzade İsmail türbesi, bir hüseyniye ve çok sayıda cami bulunur; doğal güzelliklerin yanı sıra kültürel ve tarihî geçmişi de önem taşır. Köyün bahçelerinde ceviz, elma, armut, kiraz, vişne, üzüm, badem, iğde ve kayısı yetişir; kitre, kızılcıkdikeni (barberis), hakşir, kimyon, İsfend (yabani sedef otu) ve nane gibi şifalı ve yabani bitkiler de bölgede yetişir. Tazreh çevresinde kömür, altın, bakır, demir cevheri, alçı, kireç ve kil madenleri bulunur; Doğu Alborz kömür madeni de bölgenin önemli ekonomik faaliyetlerinden sayılır.

Tazreh'e ulaşmak için Mehmandust kavşağı, Şahrud ve Damgan üzerinden kuzeye doğru ilerlemek ve yaklaşık 25 kilometrelik asfalt yolun ardından köy sınırına varmak gerekir. Yol boyunca güzergâh dağlık bölgeye girer; Evliyaullah Vadisi'nden geçip tepenin üzerindeki İmamzade İsmail türbesi görüldükten sonra köy, yolun kuzey tarafında yer alır. Dağlık doğa, bahçeler, pınarlar ve çevredeki şelaleler göz önüne alındığında, ilkbahar ve yaz mevsimleri Tazreh'te doğa turizmi ve gezi için daha uygundur; sonbaharda ise doğanın renk değiştirmesi köye farklı bir görünüm kazandırır. Pınarları, bahçeleri, dağ yollarını ve köyün geleneksel dokusunu ziyaret ederken çöp bırakmaktan, bitki örtüsüne zarar vermekten, izinsiz bahçelere girmekten ve geleneksel mimari unsurları tahrip etmekten kaçınmak, doğal yollarda da dağ ortamının korunmasına özen göstermek gerekir.