Serdar Camii

Serdar Camii, Batı Azerbaycan Eyaleti'nin merkezi Urmiye'de bulunan Kaçar dönemi tarihî yapılarından biridir. Şehrin eski dokusunda, İmam Humeyni Caddesi üzerinde, Gulam Han Çarşısı'nın (Rasteh-i Gulamhan) devamında yer alır. Cami, Azimüssultan Serdar'ın büyük dedesi Abdüssamed Han'ın emriyle yaptırılmış, Azimüssultan Serdar ise 1330 hicrî kameri yılında camiyi onarmıştır. Bu onarımdan bir yıl sonra, 1331 hicrî kameri yılında, caminin giriş kapısının üzerine büyük bir saat yerleştirilmiş ve o tarihten itibaren yapı halk arasında Saat Camii ve Saatli Cami adlarıyla da anılmaya başlanmıştır. Serdar Camii, Urmiye Ulu Camii'ne yaklaşık 400-500 metre mesafededir ve şehrin tarihî dokusundaki konumu sayesinde tek bir güzergâhta birkaç kültürel ve mimari cazibe merkezini gezme imkânı sunar.

Serdar Camii binası, biri büyük, diğeri küçük iki şebistandan (ibadet salonu) oluşur ve yapının en önemli bölümü büyük şebistandır. Dikdörtgen planlı ve yaklaşık 22 x 18 metre ölçülerindeki bu şebistanda, başlıkları mukarnas tarzı oymalarla süslenmiş 12 sekizgen taş sütun bulunur. Büyük şebistanın duvarlarının alt kısmı yaklaşık bir metre yüksekliğe kadar yeşil çinilerle kaplıdır; yapının çeşitli bölümlerinde ise çiçek ve yaprak motifli yedi renkli çini bantlar görülür. Küçük şebistan, büyük şebistanın sonunda yer alır; genel biçim açısından benzerlik göstermekle birlikte daha sade süslemelere sahiptir ve güney yönündeki duvarında tuğladan bir mihrap yapılmıştır. Yapının batı kısmında ise kadınların kullanımı için ahşap bir balkon oluşturulmuş, bu balkonun bazı bölümleri resim ve yazılarla süslenmiştir. Taş sütunlar dışında yapının çoğu bölümü tuğladan, alçı ve toprak harcıyla inşa edilmiş; kemerler ve tavan örtüsü de tuğla yapıdadır. Taş sütunlar, tuğla işçiliği, yedi renkli çiniler ve giriş kapısındaki tarihî saat, Serdar Camii'nin en belirgin mimari özellikleri arasında sayılır.

Serdar Camii, Urmiye'nin eski ana yollarından birinde yer alır ve ona İmam Humeyni Caddesi ile Gulam Han Çarşısı üzerinden ulaşılabilir. Caminin Ulu Camii'ye ve şehir merkezindeki diğer tarihî yapılara yakın olması, Urmiye'nin eski dokusunda yürüyüş yapmak ve kültürel bir gezi yapmak için uygun bir fırsat sunar. Daha elverişli hava koşulları nedeniyle ilkbahar ve sonbahar başı, camiyi ve çevresindeki gezilecek yerleri ziyaret etmek için uygun zamanlardır. Bununla birlikte cami hâlâ dinî amaçla kullanıldığından, ziyaretin namaz ve dinî törenlerle çakışmayan saatlerde yapılması daha iyi olur. Uygun giyim, ibadet mekânının sessizliğine ve huzuruna saygı, çinilere ve mimari unsurlara dokunmaktan kaçınma ve yapının tarihî süslemelerinin korunmasına dikkat etme, Serdar Camii'nin sorumlu bir şekilde ziyaret edilmesinin önemli ilkeleridir.