Kırmızı Kümbet

Merağa Kırmızı Kümbeti (Gonbad-e Sorkh), Doğu Azerbaycan'ın en değerli tarihî yapılarından biri ve bölgede İslam döneminden günümüze ulaşan en eski türbedir. Yapı, Selçuklular döneminde, hicri kameri 542 yılında (miladi 1147'ye denk gelir) inşa edilmiştir ve o günden bugüne İslam sanatı ve mimarisinin bir simgesi olarak bilinmektedir. Yapının adı, cephesinde kullanılan tuğlaların kırmızı renginden gelir. Eser, 15 Dey 1310 tarihinde 134 kayıt numarasıyla İran'ın ulusal eserlerinden biri olarak tescil edilmiştir.

Kırmızı Kümbet'in mimarisi son derece özgün ve etkileyicidir. Türbe yüksek bir kaide üzerine inşa edilmiş olup kare planlıdır ve girişinde küçük bir eyvan bulunur. Gövdede kırmızı tuğla kullanılması, ustalıkla işlenmiş tuğla süslemeler, Kûfi kitabeler ve geometrik şeritler yapıya ayrı bir güzellik katmıştır. Kümbetin çatısı konik biçimde yapılmıştı; zamanla çökmüş olsa da yapının ana bölümleri sapasağlam ayakta kalmıştır. Kitabelere göre Kırmızı Kümbet, Selçuklu döneminde Azerbaycan'ın yöneticisi olan «Abdülaziz b. Mahmud b. Sa'd Yedim»in emriyle, mimar «Beni Bekir Muhammed b. Bendan b. Muhsin» tarafından yapılmıştır. Bu yapının inşası, Razi mimari döneminin sonu ve Azeri mimari üslubunun başlangıcı sayılır. Tuğla ile çininin birlikte kullanılması ve süslemelerde çiniciliğin yaygın biçimde yer alması, bu yapıda görülebilen Azeri üslubunun öne çıkan özellikleridir.

Günümüzde Merağa Kırmızı Kümbeti, kentin en önemli tarihî turistik cazibe merkezlerinden biri olarak tarih ve mimariye ilgi duyanların dikkatini çekmektedir. Bu yapıyı ziyaret etmek, Selçuklu mimarisinin ihtişamının bir kısmına dokunmak ve Merağa bölgesinin kadim kültürünü tanımak için bir fırsattır. Uygun konumu sayesinde Kırmızı Kümbet'i gezi programına dahil etmek de kolaydır. Merağa Kırmızı Kümbeti'ni ziyaret etmek için en iyi zaman ilkbahar ve sonbahar mevsimleridir. Bu aylarda Merağa'nın havası ılıman ve hoştur, yapıyı gezmek de çok keyifli olur. Özellikle Ferverdin'den Hordad'a ve Şehrivar'dan Aban'a kadar olan aylarda hava ne çok sıcak ne de soğuktur; bu da turizm ve tarihî mekânları ziyaret için uygun koşullar sağlar.