Uramanat

Uraman ya da Hewraman, Kürdistan'da dağlık bir bölgenin adıdır. Bölge halkı Kürt'tür ve Kürtçenin lehçelerinden biri olan Hewrami lehçesiyle konuşur. Bu bölgedeki yerleşim geçmişi tarih öncesine uzanır; Uraman'da bulunan tapu belgeleri (kebaleler), Asurluların, Medlerin, Ahameniş'lerin ve Yunanlıların egemenliğini doğrulamıştır. İnsan yerleşimine ait en eski izler, arkeolojik araştırma ve kazılarda Hecic köyünün çevresinde bulunmuştur. Bu izler Paleolitik döneme aittir ve arkeologların raporuna göre 40 binden yaklaşık 12 bin yıla kadar uzanan bir geçmişe sahiptir.

Uraman Tahta'nın ve görülmeye değer evlerinin basamaklı mimarisi köyü piramit biçimine sokmuştur; bu piramidin tepesinde kadim bir kale yer alır. Uramanat bölgesi, ülkenin batısında Kürdistan ve Kirmanşah illeri arasında yer alan, dağlara ve coşkun nehirlere sahip kültürel bir bölgedir. Bu doğal etkenler vadiler oluşturmuştur; Uramanat halkı binlerce yıldır doğayla etkileşim içinde yaşamıştır. Bu etkileşim basamaklı bahçelerde, havar yaşamının (geçici göç konaklarının) basamaklı mimarisinde, özgün şenlik ve törenlerde, bölgeye özgü el sanatlarında ve benzeri unsurlarda görülebilir. Bu alan, Kürdistan ilindeki Servabad, Senendec'in bir bölümü ve Kamyaran ile Kirmanşah ilindeki Pave ilçesi başta olmak üzere 700'den fazla köyü, kasabayı ve ilçeyi kapsar; ayrıca bir bölümü Irak'ın Süleymaniye iline aittir. Uramanat, İran'dan UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kaydedilen yirmi altıncı eserdir.

Uraman bölgesinin iklimi dağ iklimidir. Merivan'ın görülmesi gereken yerlerinden sayılan bu bölgede çok sayıda pınar ve otlak vardır. Uraman dağlarının eteklerinde güzel bahçeler bulunur; bu nedenle hayvancılık, bahçecilikle birlikte şehir halkının başlıca geçim kaynağı olmuştur. Bölgede çok sayıda hayvan ve bitki türü görülür. Meşe, yabani fıstık, ceviz ve incir bölgenin ağaçlarındandır; ravent, enginar, ekşi otu (ters ekşi) gibi bitkiler de bölgenin bitki örtüsünün parçasıdır. Bu güzel diyar dağlık olmasının yanı sıra geniş ve yemyeşil ormanlara da sahiptir; bu ormanlarda meşe, alıç ve yabani armut gibi ağaçlar boy atmış, bölgenin güzelliğini katlamıştır. Bölgenin dağ iklimi ve kendine özgü doğası, Uraman'ın güzelliklerini yılın her mevsiminde keyifli kılar. Ancak Ordibeheşt ayını diğer zamanlardan ayırmak gerekir; çünkü Uraman'ın rüya gibi güzellikleri Ordibeheşt'te katlanır ve baharın bu ayında Uraman'da görülen manzara inanılmaz ve rüya gibidir.