Sarutaki Camii

Sarutaki Camii, İsfahan'daki Safevi dönemi tarihî yapılarından biridir. Hasanabad Çarşıcığı bölgesinde, İmamzade Mahallesi'nde, Maksudbeyk Çarşısı ile Hasanabad Çarşısı arasında, İmamzade Ahmed'in yanında yer alır. Cami, Şah Safi ve II. Şah Abbas dönemlerinin güçlü vezirlerinden, Hidayetullah Tebrizî'nin oğlu ve Sarutaki adıyla tanınan Mirza Muhammed Taki'nin emriyle yaptırılmıştır. Taç kapısının kitabesinde Hicri Kameri 1053 tarihi görülür. Sarutaki, Hicri Kameri 1055 yılında öldürüldü. Ölümü sırasında henüz tamamlanmamış olan yapının, sevilen biri olması sayesinde inşasının sürdürüldüğü ve bitirildiği söylenir. Sarutaki Camii, 15 Dey 1310 tarihinde 113 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir. İsfahan'ın daha az bilinen tarihî yapıları arasında yer alır ve küçük boyutuna rağmen dikkat çekici bir mimari ve sanatsal değere sahiptir.

Sarutaki Camii'nin en önemli özelliği, dış cephesi ile kubbe altı mekânı arasındaki çarpıcı karşıtlıktır. Kubbenin dış yüzü sade tuğla işçiliğiyle yapılmıştır. İç yüzeyi ise resim, alçı oyma, tezhip ve yaldız süslemelerle bezenmiştir ve İsfahan'daki birçok tarihî cami kubbesinden farklı bir görünüm sunar. Bu süslemeler geçmişte yapının duvarlarının bazı bölümlerini de kaplıyordu, ancak sonraki dönemlerde alçıyla örtüldü. Kubbenin içinde kitabe görülmez. Çarşıya bakan taç kapısında ise lacivert zemin üzerine beyaz sülüs hattıyla mozaik çiniden yapılmış bir kitabe vardır. Bu kitabeyi Muhammedrıza İmami İsfahani Hicri Kameri 1053 yılında yazmıştır. Kitabede II. Şah Abbas övülmüş, Sarutaki ise «Mahdûmü'l-Ümerâ ve Hâdimü'l-Fukarâ» (emirlerin efendisi ve fakirlerin hizmetkârı) unvanıyla tanıtılmıştır. Caminin avlusu küçük ve sadedir, neredeyse namazgâhla aynı büyüklüktedir. Namazgâh avludan biraz yüksektedir, mihrap ise namazgâhtan biraz daha alçak bir seviyededir.

Sarutaki Camii'ni görmek için İsfahan'ın tarihî dokusuna ve eski çarşısına gitmek, Hasanabad Çarşısı ve İmamzade Ahmed çevresinden yapıya doğru ilerlemek gerekir. Caminin şehrin tarihî dokusu içinde yer alması, ziyareti çarşılarda ve çevredeki diğer tarihî yapılarda gezintiyle birleştirmeyi mümkün kılar. Caminin faaliyetinin sınırlı olması ve yapının şu anda çoğunlukla namaz vakitlerinde açılması nedeniyle, ziyaret zamanını namaz vakitlerine göre ayarlamak daha iyidir. Girerken dinî mekânın saygınlığına ve namaz kılanların huzuruna özen gösterilmelidir. İlkbahar ve sonbahar, İsfahan'ın daha uygun hava koşulları nedeniyle şehrin tarihî dokusunu gezmek için daha elverişli mevsimlerdir. Hangi mevsimde olursa olsun süslemelere dokunmaktan, tarihî yüzeylere zarar vermekten ve yapının dinî kullanımını aksatmaktan kaçınılmalıdır.