Harakan Kuleleri

Harakan Kuleleri, 1000 yılı aşkın geçmişe sahip iki tuğla kuledir ve İran'daki Selçuklu dönemi mimarisinin en önemli eserleri arasında yer alır. Birbirinden yaklaşık 29 metre uzaklıktaki bu iki kule, Kazvin Eyaleti'nin Avc ilçesinde, Hisar-ı Veliasr köyünün yakınında bulunur ve 23 Hordad 1356 tarihinde 1395 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir. Bu kuleler, Selçuklu Türklerinden iki prens olan Sa'd oğlu Ebu Said Bicar ile Tekin oğlu Ebu Mansur İltaytı için türbe olarak inşa edilmiştir. Kulelerdeki tarihî kitabeler ve özgün tuğla işçiliği desenleri, onları Selçuklu dönemi türbe mimarisinin en tipik örnekleri hâline getirmiştir.

Harakan Kuleleri sekizgen planlıdır ve yapımında tuğla ile harç kullanılmıştır. Bu kulelerin çift kabuklu kubbeleri, İran mimarisindeki çift kabuklu kubbelerin en eski örnekleri arasında sayılır. Daha eski olan doğu kulesi, mimar Muhammed b. Mekrü'z-Zencani'nin emriyle Hicri kameri 460 yılında, yaklaşık 15 metre yüksekliğinde ve 11 metre çapında sekizgen biçimde inşa edilmiştir. Batı kulesi ise Hicri kameri 486 yılında Ebu'l-Meali b. Mekrü'z-Zencani tarafından yaptırılmıştır. Kulelerin tuğla işçiliği Selçuklu mimarlık sanatının seçkin örneklerindendir; çeşitli ve zarif geçme örgüler ile geometrik motifler yapıya göz alıcı bir görünüm kazandırmıştır. Gövdede belirli ölçülerde sade tuğlalar kullanılmış, bunların üzerinde 21 santimetre kalınlığında, hasır, balık sırtı, yatık sıra ve dört eşkenarlı gibi yaklaşık 25 farklı desende süslemeli tuğla işçiliği uygulanmıştır; bu da yapıcıların ustalığını çok iyi gösterir.

Harakan Kuleleri'nin özelliklerinden biri, daha sonra Meraga'daki Kırmızı Kubbe (Gonbad-ı Sorh) gibi başka önemli yapılarda da kullanılan öncü nitelikteki nar biçimli kubbeler (soğan ve yarım küre biçimli) ile birbirinden ayrı çift kabuklu kubbelerin kullanılmasıdır. Eski kulenin kubbesinin dış kabuğu bir ölçüde yıkılmış olsa da iç kabuğu sağlam kalmış ve kemerli nişler ile on altı bölümlü kârbendi sayesinde sekizgen gövde üzerine oturtulmuştur. Bu kuleler, Selçuklu dönemi sanat ve mühendisliğinin eşsiz bir örneği ve İslami İran mimarisinin ihtişamının bir yansıması sayılır. Harakan Kuleleri'ne ulaşmak için Kazvin-Hamedan yolundan Avc ilçesi yönünde ilerleyin; Hisar-ı Veliasr köyüne vardıktan sonra köyden yaklaşık 2 kilometre ileride kuleleri göreceksiniz. Bu tarihî eserleri ziyaret etmek ücretsizdir ve ziyaret için en iyi zaman, havanın ılıman olduğu ve kulelerin çevresindeki doğanın yemyeşil ve büyüleyici olduğu bahar mevsimidir.