Yafte Mağarası

Yafte Mağarası (Yafteh Cave), Lorestan Eyaleti'nde, Hürremabad yakınlarında, Zagros Dağları'na bağlı Yafte Dağı'nın eteğinde yer alan tarih öncesi bir mağaradır. Hürremabad Vadisi'ndeki tarih öncesi alanların bir parçası olarak bu mağara, 2025 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Yafte Mağarası, Hürremabad-Kuhdeşt yolu üzerinde, Solize adı verilen bölgede bulunur ve iç mekânı çok geniş olmasa da arkeolojik açıdan olağanüstü bir öneme sahiptir.

Yafte Mağarası'nın tarihi, 35 ila 28 bin yıl öncesine, yani Geç Paleolitik Dönem'e uzanır. İlk kazılar 1960'lı yıllarda Frank Hole ve Kent Flannery tarafından yapılmış, 1384 (Solar Hicri) yılından itibaren ise Marcel Otte ve Sonia Shidrang başkanlığındaki İran-Belçika ortak ekibi kazılara devam etmiştir. Mağarada çok sayıda C14 örneği, bıçak biçimli aletler ile deniz kabuğundan, dişten ve hematitten yapılmış süs eşyaları bulunmuştur; bunlar Orinyasyen (Aurignacian) kültürüne işaret eder. Ayrıca mağarada yaklaşık 40 bin yıl öncesine ait renkli çizimler (piktograf) tespit edilmiştir; bunlar sanatın doğuşunu ve insanın ilk toplumsal yaşamının gelişimini gözler önüne serer.

Coğrafi açıdan Yafte Mağarası, meşe, alıç ve geven ağaçlarıyla kaplı dağlık bir doğanın içinde yer alır. Çevresi tavşan, tilki, kurt, keklik ve yaban domuzu gibi türlerin de yaşam alanıdır. Ziyaret için dağ eteğinin yakınına kadar araçla ulaşılabilir; mağara girişine ise eğimi nispeten hafif, kısa bir patika çıkar. Havanın ılıman olduğu ve hafif keşif ile doğa gezisi için uygun bulunduğu ilkbahar ve sonbahar başı, en iyi ziyaret zamanıdır. Yafte Mağarası'nı gezmek daha çok tarih ve arkeoloji meraklıları için cazip olsa da, doğal konumu ve çevresindeki dağ manzaraları nedeniyle doğa turistleri de büyük ilgi gösterir.