Çeneşt Mağarası

Güney Horasan eyaletinin en önemli tarihî ve doğal cazibe merkezlerinden biri olan Çeneşt Mağarası, Serbişe ilçesine bağlı Çenesht köyünde yer alır. Bağran dağ silsilesi içinde, Birdjand şehrine 60 kilometre uzaklıkta ve deniz seviyesinden 2150 metre yükseklikte bulunan bu köy; yeşilliği, dört mevsimlik nehri, bereketli bahçeleri ve serin dağ iklimi sayesinde eyaletin turizm hedefi köylerinden biri olarak bilinir. Aslında «Çend Şet» (birkaç nehir) olan köyün adı zamanla «Çenşt» hâline gelmiştir; doğal güzellikleri nedeniyle köyü «Behişt» (cennet) ile aynı ağırlıkta görürler.

Çenşt köyünün kuzeyinde yer alan Çenşt Mağarası, tarih boyunca yaşanan çok sayıda depremin sonucunda dağın içinde oluşmuştur. Mağaranın uzunluğu yalnızca yaklaşık 60 metredir, ancak farklı bölümlerinden geçmek zordur ve büyük dikkat gerektirir. Mağaranın tarihî önemi, M.Ö. ikinci ve üçüncü bin yıla ait kemik kalıntılarının, insan yapımı aletlerin, çanak çömleklerin, iplik eğirme çıkrığının ve kumaş parçalarının burada bulunmasından kaynaklanır. Çenşt Mağarası aynı zamanda Abbasi halifeliği döneminde Seyyid Hamid Alevi ile çocuklarının saklandığı ve sonunda öldürüldüğü yerdir. Cenazeleri daha sonra, Hicri kameri 614 yılında Seyyid Muhammed Müşaşa tarafından mağaradan çıkarılmış ve aynı köyde bir yere defnedilmiştir.

Çenşt Mağarası'nın yanında Kırk Kuyu (Çehelçah) Mağarası da bulunur. Tarihî kanıtlara göre burası; kadın, erkek ve çocuklardan oluşan bir grup insanın sığınağıydı ve bu insanlar büyük olasılıkla mağara girişinin kapanması yüzünden hayatını kaybetmiştir. Bu iki mağara; Seyyid Hamid Alevi'nin türbesi, köyün geleneksel dokusu ve çevredeki doğayla birlikte, serin ve dağlık bir bölgede tarih, antropoloji ve doğa turizmini bir araya getiren eşi benzeri az bir bütün oluşturur ve her gezgini kendine çeker.