خانه موزه مقدم

خانه موزه مقدم یکی از خانه‌های تاریخی و جاذبه‌های فرهنگی شهر تهران در استان تهران است که قدمت آن به اواخر دوره قاجار بازمی‌گردد. این عمارت در گذشته محل سکونت محمدتقی‌خان احتساب‌الملک، از صاحب‌منصبان دربار قاجار و رئیس اداره احتسابیه تهران، بود و پس از آن به فرزندش محسن مقدم، استاد باستان‌شناسی دانشگاه تهران، رسید. محسن مقدم و همسرش، سلما کویومجیان، با علاقه به تاریخ، هنر و میراث فرهنگی ایران، مجموعه‌ای ارزشمند از اشیای تاریخی و هنری را گردآوری کردند و بخش‌های مختلف خانه را با استفاده از این آثار آراستند. این مجموعه در سال ۱۳۵۱ به دانشگاه تهران اهدا شد و پس از درگذشت محسن مقدم و همسرش، اداره آن به دانشگاه تهران سپرده شد. خانه موزه مقدم امروزه به‌عنوان یکی از دیدنی‌های تاریخی پایتخت، فرصتی برای آشنایی با شیوه زندگی در خانه‌های قدیمی، هنرهای تزئینی ایرانی و تلاش مجموعه‌داران برای حفظ میراث فرهنگی فراهم می‌کند. این بنا در تاریخ ۲۰ آذر ۱۳۷۹ با شماره ۲۹۲۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

یکی از ویژگی‌های شاخص خانه موزه مقدم، هماهنگی میان معماری بنا و آثار تاریخی به‌نمایش‌گذاشته‌شده در آن است. این مجموعه با مساحتی حدود ۲۱۱۷ مترمربع، بخش‌هایی مانند حیاط بیرونی، حیاط اندرونی، حیاط سرایداری، ساختمان تابستانی، اتاق‌های زمستانی و ساختمان اربابی را در بر می‌گیرد. حوض‌ها، باغچه‌های گل‌کاری‌شده، کاشی‌های رنگارنگ، آینه‌کاری‌ها، ستون‌های تزئینی و قطعات سنگی حجاری‌شده، جلوه‌ای متمایز به فضای خانه بخشیده‌اند. از بخش‌های دیدنی آن می‌توان به حوضخانه با تزئینات کاشی و سفال، ایوان قاجار با کاشی‌های متعلق به دوره‌های زندیه و قاجار، ساختمان اربابی با الهام از معماری قلعه‌های اروپایی و دیوار تجدد اشاره کرد که با طراحی هوشنگ سیحون، دو حیاط بیرونی و اندرونی را از یکدیگر جدا می‌کند. حوضچه مرمری، استخر و آب‌نماها و همچنین حوض و باغچه‌ای با الهام از باغ‌های ژاپنی، از دیگر عناصر چشمگیر این مجموعه هستند. در اتاق‌ها و فضاهای مختلف خانه نیز مجموعه‌هایی از سفالینه‌ها، شیشه‌ها، ابزارهای سنگی و فلزی، پارچه‌ها، سکه‌ها، مهرها، اسناد تاریخی، تابلوهای نقاشی و اشیای مرتبط با زندگی روزمره گذشته نگهداری می‌شود. بازدیدکنندگان می‌توانند ضمن تماشای این آثار، با بخشی از فعالیت‌های علمی و هنری محسن مقدم و شیوه به‌کارگیری عناصر تاریخی در معماری یک خانه آشنا شوند. برای بازدید از بخش‌های مختلف مجموعه، معمولاً یک تا دو ساعت زمان مناسب است؛ البته علاقه‌مندان به معماری و تاریخ هنر ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.

خانه موزه مقدم در خیابان امام خمینی تهران، پس از خیابان شیخ هادی و در نزدیکی تقاطع‌های مرکزی شهر قرار دارد. با توجه به قرارگیری این جاذبه در محدوده پرتردد پایتخت، استفاده از مترو گزینه مناسبی برای دسترسی به آن است؛ ایستگاه حسن‌آباد و ایستگاه دانشگاه امام علی در خط ۲ مترو از ایستگاه‌های قابل استفاده برای رسیدن به این محدوده هستند و ادامه مسیر تا موزه با پیاده‌روی امکان‌پذیر است. همچنین می‌توان با اتوبوس‌های عبوری از خیابان امام خمینی به محدوده موزه رسید و مسیر باقی‌مانده را پیاده طی کرد. بهار، به‌ویژه روزهای معتدل فروردین و اردیبهشت، و نیز پاییز با هوای خنک‌تر تهران، زمان‌های مناسبی برای بازدید از این خانه تاریخی و تماشای حیاط‌ها و فضای سبز آن هستند؛ البته انتخاب زمان مراجعه باید با ساعات فعالیت موزه هماهنگ باشد. پیش از بازدید، بهتر است ساعت کاری و شرایط ورود را از مرجع رسمی مجموعه بررسی کنید. در طول بازدید، رعایت سکوت در فضاهای نمایشگاهی، خودداری از لمس اشیای تاریخی و تزئینات بنا، آسیب‌نرساندن به گیاهان و رعایت مقررات عکاسی، به حفاظت از این میراث ارزشمند کمک می‌کند. همچنین بهتر است زباله‌ای در محوطه باقی نگذارید و از نشستن یا تکیه‌دادن به بخش‌های تاریخی و تزئینی خودداری کنید تا این خانه برای بازدیدکنندگان آینده نیز سالم و دیدنی باقی بماند.