کلیسای مریم مقدس قریس

کلیسای مریم مقدس قریس که با نام کلیسای قریس و روح‌القدس نیز شناخته می‌شود، در روستای قریس از توابع شهرستان خوی در استان آذربایجان غربی قرار دارد. این کلیسا در شمال روستا و در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری شهر خوی واقع شده و بنای آن به دوره قاجار نسبت داده می‌شود. بر اساس برخی منابع، پیشینه ساخت کلیسا به قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد و بنا در فاصله سال‌های ۱۲۵۵ تا ۱۲۹۸ هجری شمسی توسط گروهی از ارمنیان به‌طور اساسی مرمت شده است. کلیسای مریم مقدس قریس در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۳۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت و از بناهای تاریخی و مذهبی منطقه به شمار می‌رود.

بنای کلیسا نمازخانه‌ای منفرد و مستطیل‌شکل به طول ۱۶٫۳۰ و عرض ۹٫۷۰ متر دارد و محور اصلی آن در جهت شرقی ـ غربی قرار گرفته است. سطح داخلی بنا پایین‌تر از زمین‌های اطراف است و فضای آن با الگوی معماری بازیلیکا، به صورت سه‌ناوی و ستون‌دار ساخته شده است. چهار ستون سنگی شش‌ضلعی که در دو ردیف موازی قرار گرفته‌اند، صحن اصلی کلیسا را شکل می‌دهند و سرستون‌های آن‌ها به شیوه دوریک ساخته شده است. فضای کلیسا از نظر کارکردی شامل محل حضور عوام، محل سرودخوانان و محراب است. در ساخت بنا از تخته‌سنگ، سنگ لاشه، ملات و در بخش‌هایی از دیوارهای داخلی از سنگ‌های تراش‌خورده استفاده شده و تزئینات معماری آن نسبتاً محدود است. از ویژگی‌های قابل توجه کلیسا، اتاق‌های دوطبقه در طرفین محراب است که در مقایسه با بسیاری از کلیساهای منطقه آذربایجان ساختاری متفاوت دارد.

برای بازدید از کلیسای مریم مقدس قریس می‌توان از شهر خوی به سمت روستای قریس حرکت کرد و پس از رسیدن به روستا، به بخش شمالی آن رفت. قرارگیری کلیسا در محیط روستایی و کوهستانی قریس، امکان بازدید از یک بنای تاریخی را در کنار آشنایی با طبیعت و بافت روستا فراهم می‌کند. فصل‌های بهار و تابستان، با توجه به شرایط مناسب‌تر طبیعت منطقه، زمان مطلوب‌تری برای این سفر هستند. هنگام بازدید باید از آسیب‌زدن به سنگ‌ها و اجزای معماری، نوشتن یادگاری بر دیوارها و جابه‌جایی بخش‌های بنا خودداری کرد و آرامش و ارزش تاریخی این مکان را حفظ نمود.