مسجد حکیم

مسجد حکیم یا مسجد جورجیر از بناهای تاریخی شهر اصفهان در استان اصفهان است که در محله قدیمی باب‌الدشت و در انتهای بازار رنگرزان قرار دارد. این مسجد از آثار اواخر دوره صفوی و از نمونه‌های شاخص معماری چهارایوانی این دوره به شمار می‌رود و ساخت آن در فاصله سال‌های ۱۰۶۷ تا ۱۰۷۳ هجری قمری انجام شده است. بانی مسجد، حکیم محمد داوود، پزشک شاه عباس دوم و از شخصیت‌های شناخته‌شده دوره صفوی بوده و به همین دلیل بنا به نام او «مسجد حکیم» نام گرفته است. نام «جورجیر» نیز به پیشینه این محل بازمی‌گردد؛ زیرا مسجد حکیم در محل مسجدی متعلق به قرن چهارم هجری ساخته شده که به مسجد جورجیر یا مسجد صاحب بن عباد شهرت داشته است. این بنای تاریخی حدود ۸ هزار مترمربع وسعت دارد و در سال ۱۳۱۳ خورشیدی با شماره ۲۲۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد حکیم با نقشه‌ای نامنظم، صحن وسیع و چهار ایوان در چهار سوی آن، مجموعه‌ای ارزشمند از آجرکاری، کاشی‌کاری، گره‌کشی، مقرنس‌کاری و خطوط بنایی را در خود جای داده است. مسجد سه ورودی اصلی دارد که سردرهای شرقی، غربی و شمالی هر یک با تزئینات متفاوتی آراسته شده‌اند و سردر شمال‌غربی نیز به ورودی بازمانده از مسجد دیلمی جورجیر ارتباط دارد. صحن مسجد حدود ۶۱ در ۵۳ متر وسعت دارد و در مرکز آن حوضی سنگی قرار گرفته است. از مهم‌ترین بخش‌های بنا می‌توان به ایوان‌های چهارگانه، چهار شبستان و محراب‌های متعدد اشاره کرد؛ بزرگ‌ترین محراب مسجد در شبستان اصلی و در پشت ایوان جنوبی قرار گرفته و با سنگ مرمر، کاشی‌های فیروزه‌ای و کتیبه‌هایی با آیات قرآن تزئین شده است. کتیبه‌های مسجد که تاریخ آن‌ها به سال‌های ۱۰۶۷ تا ۱۰۷۳ هجری قمری می‌رسد، از آثار محمدرضا امامی، خوشنویس نامدار دوره صفوی، هستند. حوض‌خانه با ساختار رسمی‌بندی و طاق‌نماهای پیرامون حوض، دو ساعت آفتابی و تزئینات متنوع ایوان‌ها نیز از دیگر ویژگی‌های قابل توجه بنا هستند. نام محمدعلی بن استاد علی‌بیک بنای اصفهانی و میرزامحمد کاشی‌پز نیز در ارتباط با معماری و کاشی‌کاری مسجد در کتیبه‌های آن دیده می‌شود.

مسجد حکیم از مسیر خیابان حکیم و کوچه مسجد حکیم قابل دسترسی است و برای بازدید با خودروی شخصی می‌توان از پارکینگ‌های محدوده استفاده کرد؛ این مسجد در بافت تاریخی شهر قرار گرفته و می‌توان بازدید از آن را با گشت‌وگذار در بازارها و دیگر بناهای تاریخی مرکز اصفهان همراه کرد. با توجه به شرایط آب‌وهوایی اصفهان، فصل‌های بهار و پاییز زمان مناسب‌تری برای پیاده‌روی و بازدید از بافت تاریخی اطراف مسجد هستند؛ با این حال، زمان دقیق بازدید از داخل بنا ممکن است تابع برنامه فعالیت مسجد و شرایط روز باشد. در زمان بازدید، حفظ سکوت و شأن مذهبی بنا، خودداری از لمس کاشی‌ها، کتیبه‌ها و تزئینات، پرهیز از ایجاد آسیب یا آلودگی و توجه به حریم نمازگزاران از مهم‌ترین اصول گردشگری مسئولانه در این جاذبه تاریخی است.