Hafıziye

Hafıziye, İran'ın 8. yüzyıl (Hicri) büyük şairlerinden, "Lisânü'l-Gayb" lakabıyla tanınan Hâce Hâfız-ı Şirazi'nin türbesidir ve Şiraz'ın en önemli turistik cazibe merkezleri arasında yer alır. Hafıziye'nin günümüzdeki yapısı Birinci Pehlevi döneminde inşa edilmiş ve 1354 yılında (Hicri Şemsi) İran Ulusal Eserler Listesi'ne alınmıştır. Bu mekânın asıl cazibesi olan Hâfız Türbesi'nin yanı sıra, yeşil alanı özellikle geceleri ve güzel ışıklandırmalarla gezinti için harika bir ortam sunar. Bu cazibe merkezi yılın tüm mevsimlerinde ziyaret edilebilir ve düşük bir ücret ödeyerek bu büyük şairin türbesinde onun Divan'ından fal açabilirsiniz.

Hâfız'ın türbesinin burada bulunması nedeniyle bu adla anılan mekân, aslında Şiraz'ın ünlü kapısı olan Kuran Kapısı'nın güney tarafında yer alan bir mezarlık kompleksidir. Dünya çapında bir şöhrete sahip olan Hâfız, her yıl çok sayıda yerli ve yabancı turisti bu komplekse çeker; hatta Hafıziye'nin bahçesinde büyük konserler de verilmiştir. Bunların arasında Muhammed Rıza Şecerî'nin 1342 ve 1370 yıllarındaki konserleri ile Üstat Nâzerî'nin konseri sayılabilir. Bugün 1386'da başlayan pek çok değişiklikle bu kompleks genişlemiştir. Hafıziye yalnızca Hâfız'ın türbesiyle sınırlı değildir; mimarisi ve yeşil alanlarıyla çok güzel olan çeşitli bölümleri vardır. Hâce Şemseddin Muhammed Hâfız-ı Şirazi'nin türbesi, 1354'te Kültür ve Sanat Bakanlığı tarafından 1009 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir. Hafıziye, iki hektarlık bir kompleks olup güney ve kuzey avlusu olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Bu iki ana bölüm, beş metre yüksekliğindeki 20 taş sütundan oluşan 56 metrelik bir salonla birbirinden ayrılır. Hâfız-ı Şirazi'nin türbesi kuzey avluda yer alır. Bu iki avlunun dışında, Hafıziye kompleksi bugün doğu ve batı bölümlerini de içerir; doğu bölümü Muadil ailesinin, batı bölümü ise Kavam ailesinin mezarlığıdır.

Hafıziye kompleksi farklı dönemlerde hep çok sayıda küçük ve köklü değişikliğe uğramıştır. Tarihi kayıtlara göre bu büyük şairin ölümünden 65 yıl sonra mezarının üzerine ilk kez kubbeli bir türbe yapılmış, Safeviler ve Afşarlar döneminde bu türbe onarılmıştır. Ancak Zendler döneminde Kerim Han-ı Zend, Hâfız'ın mezarı üzerine yeni bir türbe inşa ettirmiş ve mezarının üzerine mermer bir mezar taşı koydurmuştur; bu mermer taş günümüze kadar ulaşmıştır. Bu değişiklikler ve onarımlar Pehlevi döneminin ortalarına kadar sürmüş; 1314'te Fars Kültür İdaresi'nin dönemin başkanı Albay Ali Riyazi, Hâfız'ın yeni türbesinin inşa planını hayata geçirmiş ve Fransız mimar André Godard'ın Zendler dönemi mimari tarzındaki tasarımıyla Hâfız'ın bugünkü türbesini yaptırmıştır. Hâfız'ın türbesinin bulunduğu Hafıziye'nin kuzey bölümü, sembolizm açısından melekût âleminin simgesidir; bu bölümdeki sekiz giriş-çıkış kapısı ve Hâfız türbesinin bakır kubbesinin üzerine oturduğu sekiz sütun, cennetin sekiz kapısının simgesi sayılır. Bu bahçenin tasarım fikrinde Hafıziye'nin güney bölümü maddi dünyanın simgesidir; türbeye doğru ilerledikçe nefsani bağlardan ve hevesten kurtulursunuz ve eyvana çıkarken sanki ilahi miraca erişirsiniz. Ayrıca kubbenin dış cephesi gökyüzünün simgesi sayılır ve dervişlerin külahına benzer şekilde çatlaktır.