Sultaniye Kümbeti

Sultaniye Kümbeti, Zencan (Zanjan) ilinin Sultaniye kentindeki görülmeye değer yerlerden biridir ve İran'ın ulusal eserleri arasında yer alır. Sultaniye Kümbeti, Moğol hükümdarlarının sekizincisi olan Sultan Muhammed Hudabende'nin (Olcaytu) anıt mezarıdır ve İran-İslam mimarisinin önemli eserlerinden biri sayılır. Bu kubbe, 1302 ile 1312 yılları arasında (hicri kameri 703-713) Sultan Muhammed Hudabende'nin emriyle ve Reşidüddin Fazlullah Hemedani'nin gözetiminde, İlhanlıların başkenti olan Sultaniye şehrinde inşa edilmiştir. Yapı, 2005 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır ve Ayasofya ile Santa Maria del Fiore Katedrali'nden sonra dünyanın üçüncü büyük tuğla kubbesi olarak bilinir.

Sultaniye Kümbeti, Zencan şehrinin beş fersah doğusunda, eski Sultaniye şehrinin surlarının içinde yer almaktadır. Yapı sekizgen planlıdır ve her bir kenarının uzunluğu 80 gazdır. Kümbetin çevresinde sekiz minare bulunur ve kubbesi turkuaz renkli çinilerle kaplıdır. Yapının yüksekliği 48,5 metre, iç açıklığının çapı ise 25,5 metredir. Kubbenin üstündeki odaların tavanları alçı işlemeleri ve rengârenk tuğlalarla süslenmiştir; kemerlerin kenarlarında ise Kur'an ayetleri ve Allah'ın isimleri iri hatlarla yazılmıştır. Duvarların ve tavanların tuğlalarında görülen oymalar da yapıya ayrı bir güzellik katar. Bu anıt mezarın süslemeleri ve yapısı, dönemin mimarisinde bir dönüm noktası sayılır; öyle ki Selçuklu mimarisinden ayrılan yeni bir mimari üslubun doğmasını sağlamıştır. Bu üslup değişikliği, Sultaniye Kümbeti'ni İran İslam mimarisinin en seçkin örneklerinden biri haline getirmiştir.

Sultaniye'nin iklimi, İran'ın diğer iç bölgelerine göre daha soğuktur. Şehirde kışlar buzlu ve karlı, yazlar ise hoş ve serin geçer. Sultaniye'yi gezmek ve Sultaniye Kümbeti'ni ziyaret etmek için en iyi zaman Ordibeheşt, Hordad, Tir ve Mordad aylarıdır (yaklaşık Nisan sonu-Ağustos); ayrıca sonbahar doğasının ve büyüleyici manzaralarının keyfini çıkarmak için Mehr ve Aban aylarında (yaklaşık Eylül sonu-Kasım) da bu bölgeye seyahat edebilirsiniz. Kış mevsiminde Sultaniye'ye seyahat etmek kesinlikle tavsiye edilmez; çünkü soğuk havanın yanı sıra yılın bu döneminde yollar buz tutar ve kayganlaşır.