Mesudiye Konağı

Mesudiye Konağı, Tahran'da Baharistan Meydanı'nda yer alan, Kaçar dönemine ait tarihî bir yapıdır. Yapı, 15.600 metrekarelik bir arsa üzerinde ve yaklaşık 9.000 metrekarelik kapalı alanla inşa edilmiştir. Eser, 27 Dey 1377 tarihinde 2190 sicil numarasıyla İran'ın ulusal eserlerinden biri olarak tescil edilmiştir. Mesudiye Konağı'nın bahçesi, Nâsırüddin Şah'ın oğlu, "Zıllüssultan" lakabıyla bilinen İsfahan Valisi Mesud Mirza'nın emriyle yaptırılmıştır ve mimarı Üstad Şaban Mimarbaşı'dır. Konağın adı da aslında Mesud Mirza'nın adından alınmış ve "Mesudiye" olarak ünlenmiştir.

Mesudiye Konağı, yaşadığı yıllar boyunca pek çok olaya tanıklık etmiştir. Meşrutiyet Hareketi sırasında, Baharistan Meydanı'na yakınlığı ve Zıllüssultan'ın kardeşi Muzafferüddin Şah ile onun oğluyla arasındaki anlaşmazlık nedeniyle, meşrutiyetçilerin ve Muhammed Ali Şah karşıtlarının üslerinden biri olmuştur. 1287 yılında bu konağın yakınında, Muhammed Ali Şah'ın arabasının altında el yapımı bir bomba patladı ve bu olay, Şah'a Meclis'i topa tutmak için gereken bahaneyi verdi. Baharistan olayından sonra Mesudiye Konağı da Zahirüddevle'nin evi ve diğer meşrutiyetçilerin evleriyle birlikte kurşun yağmuruna tutuldu. Rıza Şah, 1299 güneş yılında (1342 kameri) Mesudiye Konağı'nı Hemdemüssaltane'den satın aldı ve bir yıl sonra (1300) Kültür ve Maarif, Evkaf ve Güzel Sanatlar Bakanlığı'na hediye etti. Eğitim Bakanlığı, 1302'den 1377 güneş yılına kadar bu kompleksin içinde yer aldı. 1342 ile 1343 güneş yılları arasında Mesudiye Konağı kısa bir süre subay okulu olarak kullanıldı.

Kompleksin alanı 15.600 metrekaredir; kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanan, yamuk biçiminde uzun bir arazidir. Doğu kenarı 188,5 metre, batı kenarı 138,5 metre, güney kenarı ise 86 metredir; güneybatıda, içinde Eğitim Bakanlığı matbaasının bulunduğu bir uzantı (çayocağı avlusu) vardır. Başlıca yapılar şunlardır: Divanhane Konağı, Sofrahane Konağı (adı, Gülistan Sarayı'nda Selam Salonu, saray müzesi ve Ayna Salonu'nun yanında bulunan benzerinden gelir), Seyyid Cevadi Avlusu, Seyyid Cevadi Konağı, Müşiri Avlusu, Müşirüddevle Konağı, Hulvet Avlusu, Hulvet Avlusu Konağı, Yaya Kaldırımı Giriş Konağı, Araba Girişi Konağı, Divanhane Bahçesi ve kuzeyden güneye doğru yeni yapılar: kart basma, koruma, nöbetçi, Milli Banka, elektrik trafosu, çiçeklik ve tuvaletlerden oluşan tek katlı tuğla bina; üç katlı tuğla bina (seçme birimi); üç katlı tuğla bina (Eğitim Konseyi); Seyyid Cevadi Konağı'nın kuzeyinde yer alan tek katlı tuğla bina (görsel-işitsel); eyvanlı tek katlı tuğla bina (fotoğrafçılık vb.); geçici depolar; tek katlı yeni yapılar; avlunun ve çayocağının doğusunda yer alan matbaa; kompleksin güneybatı binası.