Veliasr Camii

Veliasr (a.s.) Camii, Huzistan Eyaleti'ndeki Hürremşehr ilçesinde, Pehlevi döneminden günümüze kalan tarihî ve dinî yapılardan biridir. Hin Köyü yakınlarında, Şelemçe yolu üzerinde, Nehr-i Hin Şehitleri Anıtı'nın hemen yanında yer alır. Yapı, İran-Irak Savaşı sırasında askerî bir işlev de kazanmış ve siper olarak kullanılmıştır. Bu nedenle Kutsal Savunma döneminden kalan izler ve yaralar bugün hâlâ yapının gövdesinde görülmektedir. Veliasr Camii, 8 Dey 1390 tarihinde 30768 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir. Bugün mimari değerinin yanı sıra Hürremşehr bölgesinin kültür turizmi ve Kutsal Savunma turizmi potansiyelinin de bir parçası sayılmaktadır.

Caminin ana yapısından günümüze yalnızca şebistan (örtülü ibadet salonu) ile giriş taç kapısı kalmıştır. Avlu duvarları ve yapının diğer bölümleri yok olmuştur. Giriş taç kapısında, basık yonca biçimli sivri bir kemer ile Mu'akkeli tarzında tuğla ve çini karışımı süslemeler bulunuyordu. Bugün bunlardan yalnızca yeşil ve mavi çinilerin az bir kısmı varlığını sürdürmektedir. Şebistanın girişlerinde sivri kemerler vardır. Üzeri, sivri kemerli profile sahip, nar biçimli ve tek kabuklu bir kubbeyle örtülüdür. Dış cephesinde fil ayağı biçiminde sütunlar görülür; bunlar yapının sağlamlığına da katkıda bulunmuştur. Şebistanın iç mekânında, bölgenin iklimine uygun olarak hava akımı sağlamak için kemerli nişler yapılmıştır. Alçı süslemelerin kabartma kısımları ile caminin mihrabı da, İslimi ve geometrik motifler ile Kur'an ayetleriyle birlikte hâlâ ayaktadır. Savaştan önce Nehr-i Hin çevresinde Veliasr adlı turistik bir yerleşim ile Hin Köyü de bulunuyordu. Bunların büyük bölümü bugün yok olmuş, cami ve eski bir mezarlık bu çevreden günümüze kalan az sayıdaki eserden biri olmuştur.

Veliasr Camii'ni ziyaret etmek için Hürremşehr ilçesinden Şelemçe yoluna doğru gidilir ve Hin Köyü ile Nehr-i Hin Şehitleri Anıtı çevresinde bu tarihî yapıya ulaşılır. Caminin Nehr-i Hin Anıtı'nın yanında bulunması, ziyareti Kutsal Savunma turu programlarıyla ve bölgedeki diğer anıtların gezilmesiyle birleştirmeyi mümkün kılar. Bu bölgeyi ziyaret etmek için en iyi zaman yılın daha serin mevsimleri, özellikle sonbahar, kış ve ilkbahar başıdır. Çünkü Huzistan'ın yazın bunaltıcı sıcağı açık havada gezmeyi zorlaştırabilir. Ziyaret sırasında yapının tarihî ve dinî değeri göz önünde bulundurulmalı, geriye kalan bölümlere zarar verilmemeli, tarihî malzeme ve çiniler yerlerinden oynatılmamalı, duvarlara hatıra yazısı yazılmamalı; anıt alanının ve Kutsal Savunma dönemiyle ilgili eserlerin saygınlığı korunmalıdır.