Bafk Cami Camii

Bafk Cami Camii ya da Bafk Cuma Camii, Yezd Eyaleti'ndeki Bafk şehrinin tarihî ve dinî yapılarından biridir ve şehrin eski mahallesinde, Mescid-i Câmi Caddesi üzerinde yer alır. Bu cami, tarihî geçmişi sayesinde Bafk'ın tarihî dokusunun önde gelen yapılarından sayılır ve hâlâ ibadet için kullanılmaktadır. Bafk Cami Camii'nin yapım tarihi konusunda kaynaklarda farklı görüşler yer almaktadır; bazı kaynaklar yapının geçmişini Hicrî kameri beşinci yüzyıla kadar götürürken bazıları onu Safevi dönemi yapılarından saymaktadır. Bununla birlikte Kaçar dönemine ait çinilerin ve bu döneme ilişkin bulguların varlığı, bu dönemde bazı değişiklikler ve onarımlar yapıldığını göstermektedir; dolayısıyla bu caminin tarihçesi, farklı tarihî dönemlerde şekillenip değişime uğramasının bir sonucu olarak görülebilir. Bafk Cami Camii, 15 Dey 1375 tarihinde 1828 sayısıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir; günümüzde de kullanılmaya devam etmesi ve şehrin eski dokusundaki konumu, bu yapının tarihî ve dinî önemini artırmıştır.

Caminin yapısı yaz ve kış bölümlerinden oluşur; yaz bölümünde, yılın sıcak günlerinde daha elverişli koşullar sağlamak için şebistan (ibadet salonu) ve büyük rüzgâr kuleleri (badgir) inşa edilmiştir. Caminin doğu girişi, tavanı alçı süslemelerle bezenmiş büyük bir giriş holüne (heşti) açılır. Caminin etrafı hücrelerle çevrili, hurma ağaçlarıyla süslü merkezî avlusu, Bafk'ın çöl mimarisine uygun bir görünüm sunar ve ortasında yer alan çukur bahçe (gowdal-bağçe), bu yapının dikkat çekici özelliklerinden sayılır. Bu bölüm geçmişte medrese olarak kullanılmış, bugün de Kur'an eğitimi amacıyla kullanılmaktadır. Alın kısmı ve eyvandaki Kaçar dönemi çinileri, kitabeler ve tarihî vakıfnameler caminin diğer değerli unsurları arasındadır; ayrıca külliyede yüksek üç tarihî rüzgâr kulesi görülür. Bu unsurların birleşimi, Bafk Cami Camii'ni dinî mimarinin bölgenin sıcak ve çöl iklimine uyumunun görülmeye değer bir örneği hâline getirmiştir.

Bafk Cami Camii'ni ziyaret etmek için Yezd Eyaleti'ndeki Bafk şehrine gitmek, ardından şehrin eski dokusundaki Mescid-i Câmi Caddesi üzerinden yapıya ulaşmak gerekir. Bafk'a toplu taşıma araçlarıyla ya da özel araçla ulaşmak mümkündür; şehre girdikten sonra da şehir içi yollarla caminin bulunduğu bölgeye varılabilir. Camiyi ziyaret etmek ücretsizdir, ancak yapı hâlâ ibadet amacıyla kullanıldığı için orada bulunurken namaz ve dinî tören saatlerine ve ibadet edenlerin huzuruna dikkat etmek daha iyi olur. Caminin şehrin tarihî dokusunda yer alması, ziyaretin Bafk'ın diğer eski bölgelerinde gezintiyle birlikte yapılmasına olanak tanır. Ayrıca dinî mekâna uygun kıyafet ve adaba uymak, süslemelere ve yapıya zarar vermekten kaçınmak ve caminin tarihî değerlerini korumaya özen göstermek, bu tarihî esere sorumlu bir ziyaretin ilkeleri arasındadır.