Hamamiyan Camii

Hamamiyan Camii, Batı Azerbaycan Eyaleti'ndeki Kaçar dönemi tarihî yapılarından biridir ve Bukan'a yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki Hamamiyan Köyü'nde yer alır. Cami, Hicri Kameri 1328 yılında, yani Hicri Şemsi 1288'de, İkinci Dünya Savaşı'ndan önce Mahmud Ağa İlhanizade'nin girişimiyle yaptırılmış olup mimarı Meraga'lı Mimarbaşı'dır. Yapı, üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmesine rağmen hâlâ bölgenin değerli tarihî mimari eserlerinden biri sayılır ve 25 Esfend 1379 tarihinde 3483 kayıt numarasıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir. Caminin yakınında köyün eski medresesinin kalıntıları da bulunur; medresenin sınıflarından bazı bölümler hâlâ ayaktadır ve geçmişte din bilimleri öğrencilerinin eğitim gördüğü yerdi.

Hamamiyan Camii kare planlıdır, yaklaşık 14 x 14 metre boyutlarındadır ve tek kubbeli camilerden biridir; harimi (şebistanı) ve avlusu olmayan, dışa dönük bir yapıya sahiptir. Temelde moloz taş, duvarlarda, tonozda ve kubbe gövdesinde dörtgen tuğla, yapının bazı bölümlerinde ise ahşap kullanılmıştır; harç ve derz yapımında kireç, alçı ve yumurta karışımından yararlanılmıştır. Caminin dikkat çekici özelliklerinden biri, ince tuğla işçiliği ve bitkisel boyalarla süslenmiş çift kabuklu kubbesidir; kubbeli mekânı aydınlatmak için kubbeye dört ışıklık da yerleştirilmiştir. Caminin girişi kuzey cephesindedir ve ahşap sütunlu bir eyvana sahiptir; iç mekânda mihrap güney cephesinde, iki pencerenin arasında yer alır. Ayakları caminin zemininden başlayıp kubbe bölümüne kadar uzanan tonozlar, tonoz ve kubbe yapısına dayanıklılık kazandırmanın yanı sıra yapının mimarisine ayrı bir görünüm de katmıştır. Ayrıca ahşap tavanlı dört sütunlu giriş salonu, çatının altındaki dört tuğla minare (gülde) ve çeşitli bölümlerdeki süsleyici tuğla işçilikleri, caminin dikkat çeken diğer unsurlarıdır.

Hamamiyan Camii, Bukan şehrine kısa bir mesafededir ve Hamamiyan Köyü'ne giden yol üzerinden ulaşılabilir; caminin köyün eski medresesinin kalıntılarına yakın olması da Hamamiyan tarihî yapı grubunu daha yakından tanımak için uygun bir fırsat sunar. İlkbahar ve sonbaharın başı, bölgenin daha elverişli hava koşulları nedeniyle köyü ve caminin çevresini gezmek için uygun zamanlardır. Turistler ziyaret sırasında yapının dinî işlevini ve cami ortamının huzurunu göz önünde bulundurmalı, tuğla işçiliklerine, eski ahşaplara ve diğer mimari unsurlara dokunmaktan ya da zarar vermekten kaçınmalıdır; ayrıca alanın ve medrese kalıntılarının temiz tutulması, yapının koruma alanına uyulması ve köyün tarihî dokusuna zarar verilmemesi, bu tarihî esere yönelik sorumlu bir ziyaretin en önemli ilkeleri arasındadır.