Beyaze Kalesi

Beyaze Kalesi ya da Beyaze Hisarı, İran'ın en değerli tarihî kalelerinden biridir ve İsfahan Eyaleti'ne bağlı Hur ve Biyabanek ilçesindeki Beyaze köyünde yer alır. Kökeni Sasani dönemine uzanan ve İslam sonrası tarihî dönemlerde de kullanılan bu devasa kerpiç yapı, İran'ın çöl bölgelerindeki savunma mimarisinin dikkat çekici bir örneği sayılır. Gözetleme kuleleri, derin hendekler, geniş kerpiç yapı topluluğu ve çok katlı yapısı, kaleyi ülkenin en eksiksiz çöl hisarlarından biri haline getirmiştir. Beyaze Kalesi, tarihî ve mimari değeri nedeniyle 1380 yılında 4701 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir ve bugün İsfahan Eyaleti'nin doğusundaki en önemli tarihî cazibe merkezlerinden biri kabul edilmektedir.

Beyaze Kalesi, yüzyıllar boyunca savunma işlevinin yanı sıra köy halkının da yaşam alanı olmuştur. İsmaililer döneminde Hasan Sabbah taraftarlarının önemli üslerinden biri olduğu söylenir. Geçmişte yaklaşık 700 odasıyla yaklaşık 2500 kişiyi barındırabilen bu hisarda kuyu, el değirmenleri, iç meydanlar, bağlantı kanalları, yeraltı katlarının havalandırma sistemi ve dolambaçlı koridorlar gibi olanaklar bulunuyordu; bunlar İranlı mimarların savunma yapıları inşa etmedeki yüksek bilgisini gösterir. Kalenin sağlamlığı sayesinde, Kaçar döneminin sonlarında Naib Hüseyin Kaşi'nin saldırısı sırasında bile saldırganlar kuşatma ve top ateşine rağmen kaleyi ele geçirememiştir. Kalenin yanı sıra Beyaze Cami-i Kebir (Cuma Camii), tarihî kanat, eski hüseyniye ve yüzyıllık zeytin ağacı gibi değerli tarihî eserler de Beyaze köyünde bulunur; bunları gezmek bu tarihî rotanın çekiciliğini ikiye katlar.

Beyaze Kalesi, Hur ve Biyabanek ilçe merkezine yaklaşık 53 kilometre uzaklıkta, Hur'dan Beyaze köyüne giden yol üzerinde yer alır ve özel araçla kolayca ulaşılabilir. Ulaşım için en yakın şehirler Hur, Nain ve Tabes'tir; birçok turist bu kaleyi ziyareti Mısr Çölü ve bölgenin diğer çöl cazibe merkezlerine yapılacak bir geziyle birlikte planlar. Kaleyi ziyaret etmek için en uygun zaman, hava sıcaklığının açık havada gezmeye daha elverişli olduğu sonbahar, kış ve ilkbaharın başıdır. Ziyaret sırasında yapının bazı bölümlerinin yıpranmış olması nedeniyle hasarlı kısımlara girmekten ve duvarlara tırmanmaktan kaçının; sorumlu turizm ilkelerine uyarak bu değerli tarihî mirasın gelecek nesillere korunmasına katkıda bulunun.