Şerifiyan Evi

Şerifiyan Evi, İsfahan ilinin Kaşan şehrindeki değerli tarihî evlerden biridir ve eski Sadr Mahallesi'nde, Alevi Caddesi ile Sadr Sokağı'nda yer alır. Bu görkemli yapı, hicri kameri 1230 yılında Hacı Muhammed Hasan Hacı Şerif'in emriyle inşa edilmiştir ve bugün 2582 sicil numarasıyla İran'ın ulusal eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Şerifiyan Evi, Kaçar dönemi konut mimarisinin en önemli örneklerinden sayılır; içe dönük mimari ilkelerinden yararlanarak o dönemin soylu ailelerinin yaşamı için huzurlu, düzenli ve uyumlu bir mekân sunmuştur. Ev, son yıllarda Sure Üniversitesi'nin kullanımına verilmiş ve restorasyonun ardından hâlâ Kaşan'ın değerli tarihî cazibe merkezlerinden biri olarak İran mimarisi meraklılarının ilgisini çekmektedir.

Şerifiyan Evi'nin mimarisi üç ayrı mekân grubundan oluşur; bunların ana bölümlerinden ikisi avlunun kuzey ve güney cephelerinde, iki katlı olarak inşa edilmiştir. Yapının en önemli mekânı, güney yönündeki büyük şahnişin salonudur; bu salon bir yandan sekizgen ve yarım sekizgen planlı bir havuzlu odaya, diğer yandan geniş bir eyvan aracılığıyla merkezî avluya bağlanır. Eyvanın, yapının cephesinden hafifçe dışarı çıkan kemerli tonozu, yapının en belirgin mimari unsuru sayılır; resmî bendi, yezdî bendi ve ince alçı işlemeleriyle göz alıcı bir görünüm sunar. Kuzey yönünde ise beş kapılı salon, şahnişin, üç kapılı odalar, kapalı mekânlar, kiler (serdab) ve alçı üzerine resimlerle süslü aydınlatmalı Arakçin (kubbecik) görülür; bunlar güzelliklerinin yanı sıra mekânların doğal havalandırılmasında ve aydınlatılmasında da önemli rol oynar. Geniş serdablar, mutfak, hamam, giriş hışti (vestibül), koridor, hizmet mekânları, uzun bahçe yatakları, uzun merkezî havuz ile iç ve dış avluların bulunması, bu evi Kaçar dönemi aristokrat evlerinin eksiksiz bir örneği hâline getirmiştir.

Şerifiyan Evi'ne Alevi Caddesi ve Sadr Sokağı üzerinden kolayca ulaşılabilir; yapı, Kaşan'ın tarihî dokusunda ve şehrin ünlü tarihî evlerinin çoğunun yakınında yer alır. Bu tarihî eseri ziyaret etmek için en iyi zaman ilkbahar ve sonbahardır; bu mevsimlerde Kaşan'ın havası, tarihî sokaklarda gezmek ve şehrin değerli yapılarını görmek için çok daha hoştur. Ziyaret sırasında sessizliği korumak, alçı süslemelere, resimlere ve mimari unsurlara dokunmaktan kaçınmak, tarihî bölümlere zarar vermemek ve yapının temizliğine özen göstermek, bu değerli mirasın gelecek nesillere korunmasında önemli rol oynayacaktır.