Âb Esk Mağarası

Âb Esk Mağarası, Amol şehristanının Larican bölgesine bağlı Âb Esk Köyü yakınlarında, Herâz yolu üzerindeki yüksekliklerin kalbinde yer almaktadır. Dağlık konumu sayesinde Demavend Zirvesi'ne eşsiz bir manzara sunan mağara, bölgenin en görülmeye değer doğal ve tarihi cazibe merkezlerinden biri olarak bilinir. Mağaranın geniş ve yüksek ağzı içeri girmeyi kolaylaştırır; iki ayrı girişin bulunması da turistlerin erişimini daha rahat hale getirmiştir. Daha ilk noktada Demavend'in en güzel görüş açısı karşınıza çıkar; bu manzara, bir an oturup soluklanmaya ve bu görkemli ufkun huzurunu kaydetmeye değer. Mağaranın yaklaşık uzunluğu 370 metredir ve iç içe geçen yapısı, tarihi bir el yapımı mağara (dest-kend) ile karşı karşıya olduğumuzu gösterir; bu yapı, insanların Herâz yüksekliklerinde uzun süredir var olduğunun bir göstergesidir.

Mağaranın iç kısmında ilerledikçe bu tarihi el yapımı mağaranın belirgin özellikleri ortaya çıkar. Mağara iki katlı olarak inşa edilmiştir ve doğu kısmında, köşesinde küçük bir niş bulunan üstü açık bir oda yer alır; bu alan geceleri Herâz'ın yıldızlarla dolu gökyüzüyle birleşerek seyredilmeye değer, hayal gücünü harekete geçiren bir görünüm oluşturur. İkinci katın girişi kemer biçimindedir; devamında bir x iki metre ölçülerinde küçük bir oda bulunur ve bu oda, bir x bir metrelik dar bir koridora açılır. Tarihi bulgulara göre bu koridor eskiden tuvalet olarak kullanılmıştır. Aynı koridorun yanında, yarım metrelik bir seki ve yaklaşık bir buçuk metre yüksekliğe sahip küçük bir bölme de görülür; bölgenin eski sakinleri burayı dağın içinde hamam alanı olarak yapmıştı. Yolun bazı bölümlerinde eğilerek geçmek ve daha dikkatli olmak gerekir, bazı noktalarda da yarasaların bulunma ihtimali vardır; bu nedenle içeri dikkatle girmek ve yanınızda uygun bir ışık kaynağı bulundurmak şarttır.

Mağaraya ulaşmak için Âb Esk Köyü'nden katır yoluna girilmelidir; bu yol, yamaçlar boyunca ve Herâz Nehri kıyısında yaklaşık bir saatlik yürüyüşü kapsar. Yol hafif eğimli bir dağ rotasıdır ve hafif doğa yürüyüşleri için uygundur; ancak uygun ayakkabı ve orta düzeyde fiziksel güç gerektirir. Mağarayı ziyaret etmek için en iyi zaman genellikle geç ilkbahardan yaz sonuna kadar olan dönemdir; bu dönemde hava koşulları istikrarlıdır ve dağ yolları en güvenli durumdadır. Bu bölgede sorumlu doğa turizmi ilkelerine uymak özel bir önem taşır: Mağara duvarlarına zarar verilmemeli, çevreye çöp bırakılmamalı, bitki örtüsüne ve canlılara saygı gösterilmelidir; böylece bu doğal ve tarihi eser gelecek nesiller için korunabilir.