Kolah Farangi Kalesi

Hüsam ed-Devle Kalesi, Bibi Arus Köşkü ve Serkar Kalesi adlarıyla da bilinen Birjand Kolah Farangi Kalesi, Güney Horasan Eyaleti'nin merkezi Birjand şehrinin simge yapılarından biridir ve şehrin Taleqani Meydanı'ndaki Mutahhari Caddesi üzerinde yer alır. Yaklaşık 700 metrekarelik alana sahip bu yapı, kendine özgü ve benzersiz biçimiyle yönetim merkezi olarak kullanılmış, aynı zamanda bölgedeki Kaçar dönemi mimarisinin simgelerinden biri sayılmıştır. Yapımı yaklaşık olarak Hicri kamerî 1264 ile 1313 yılları arasında gerçekleşmiştir ve 11 Mordad 1376 tarihinde 1880 kayıt numarasıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir.

Kolah Farangi Kalesi, zigurat biçimli altıgen bir planla tasarlanmıştır; zemin kat ve birinci katında işlevsel mekânlar bulunur, üst katlar ise ağırlıklı olarak gösteriş ve süsleme amacıyla inşa edilmiştir. Kullanılan malzemeler tuğla, kerpiç, sarooj (kireç harcı) ve kireçtir; yapının beyaz cephesi bu malzemelerle oluşturulmuştur. Yapının en dikkat çekici bölümlerinden biri, zemin katta yer alan; kubbeli tavanı, taklit kemerleri (tak-nemaları), kârbandi geçmeleri ve güzel mukarnas işçiliğiyle sekizgen havuzhanedir. Tarihî yapı geçmişte yönetim merkeziydi, günümüzde ise idari ve turistik amaçla kullanılmaktadır.

Bununla birlikte, Nevruz bayramı tatili gibi özel günlerde kalenin kapıları ziyaretçilere açılır. Ayrıca normal günlerde valilik kapı görevlileriyle koordinasyon sağlayarak ve mesai saatleri içinde bu tarihî yapıyı kısaca gezmek mümkündür. Kalenin tüm bölümlerini görmek için genellikle bir saatten fazla zamana ihtiyaç duymazsınız ve mimarisinin ve tarihî atmosferinin tadını çıkarabilirsiniz. Kolah Farangi Kalesi'ni ziyaret etmek için Birjand şehir merkezine gitmeniz, Şehid Montazeri Caddesi'nden veya Mutahhari Caddesi'nden Taleqani Meydanı'na ulaşmanız yeterlidir; ardından Mutahhari Caddesi'ni 16 numaraya kadar takip ederek tarihî yapıya varabilirsiniz. Ziyaret için en iyi zaman, havanın daha ılıman olduğu ilkbahar ve yaz başında sabah saatleri veya öğleden sonranın erken saatleridir. Ziyaret sırasında yapının yapısına zarar vermemek, girilmesi yasak bölümlere müdahale etmemek ve alanın huzurunu korumak gibi kurallara uymak, bu yapının değerli mirasının gelecek nesillere kalması için şarttır.