Tepe Ali Koş

Yerel kaynaklarda Bozmürde veya Muhammed Cafer adlarıyla da anılan Tepe Ali Koş, İlam Eyaleti'nin Dehloran ilçesinde yer alır ve İran'ın güneybatısındaki en önemli Neolitik Çağ arkeolojik alanlarından biri sayılır. Tepe, Musiyan kentinin yaklaşık 7 kilometre batısında, Beyat bölgesinde bulunur. Alanın tarihi MÖ 8. bin yıla kadar uzanır ve 3 Aban 1379 tarihinde 2976 kayıt numarasıyla İran'ın ulusal eserlerinden biri olarak tescil edilmiştir.

Arkeolojik araştırmalar, Tepe Ali Koş'un Neolitik Çağ'a (yaklaşık MÖ 7500–5500) ait alanlardan biri olduğunu ve İran'ın batısındaki ilk tarım ve hayvancılık merkezlerinden sayıldığını gösterir. Arkeolojik bulgulara göre bu bölgenin sakinleri dünyada ilk kez buğday ve arpa gibi tahılları ekmiş, keçi ve koyun gibi bazı hayvanları evcilleştirmiştir. Tepede «Bozmürde», «Ali Koş» ve «Muhammed Cafer» olmak üzere birbirinden farklı üç kültür dönemi belirlenmiştir; bu dönemlerde taş kaseler, tarım aletleri, kil heykelcikler, Basra Körfezi kökenli deniz kabuğu boncuklar ve gömü eşyaları bulunmuştur. İlk kazılar 1960'larda Frank Hole ve Kent Flannery tarafından yapılmış, sonuçları çeşitli arkeoloji kaynaklarında yayımlanmıştır.

Tepe Ali Koş'u ziyaret etmek için Dehloran ilçesine gidip oradan Musiyan kentine girmeniz yeterlidir. Ardından Beyat bölgesinde yaklaşık 7 kilometre batıya ilerlediğinizde tepe, kolayca görülebilen bir noktada yer alır. Bu arkeolojik alanı gezmek yaklaşık bir saatten kısa sürer ve giriş ücretsizdir. Bölgeyi ziyaret için en uygun mevsim, ılıman havası ve yemyeşil manzarasıyla ilkbahardır. Lütfen ziyaret sırasında dikkatli olun; bu değerli mirasın korunması için tepenin yapısına zarar vermekten ve çöp bırakmaktan kaçının.