Katarine Kilisesi

«Katarina Manastırı» (Deyr-e Katerin) olarak da bilinen Aziz Katarine Kilisesi, Isfahan şehrinde, Çaharsu (Yeni Culfa) mahallesinde, Hakani Caddesi, Ramin Sokağı'nda yer almaktadır. Safevi döneminde, özellikle 1623 yılında, Culfa'nın önde gelen tüccarlarından Hoca Yeğiazar Lazaryan tarafından inşa edilmiştir ve İran'daki rahibelere özel ilk manastır olarak kabul edilir. Katarine Kilisesi faaliyet gösterdiği dönemde 32 rahibeye kadar ev sahipliği yapmış, son rahibenin 1954'te vefat etmesinin ardından kilisenin faaliyetleri sona ermiştir. Bu yapı, 10 Hordad 1382 tarihinde 9090 kayıt numarasıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne alınmıştır.

Kerpiç ve tuğladan inşa edilen yapı, Ermeni ve İran mimarisinin birleşiminin çarpıcı bir örneğidir. Kilisenin dış cephesi İran sanatından esinlenen desenlerle süslenmiş, iç mekânı ise geleneksel Ermeni mimarisinden alınan bir yapıya sahiptir. Kilisenin planı doğu–batı ekseninde dikdörtgen biçiminde tasarlanmıştır ve iki kubbesi vardır; bunlardan biri kemer biçimindedir, diğeri ise daha büyüktür ve sekiz ışıklığa sahiptir. İç mekân birbiriyle bağlantılı üç bölüme ayrılır; doğusunda mihrap, batısında ise «Koçnak» adı verilen ahşap bir çan odası bulunur. Yapı topluluğu başlangıçta rahibe manastırı olarak inşa edilmiş olup kütüphane, derslikler, konaklama hücreleri, yemekhane ve mutfak gibi çeşitli bölümleri içeriyordu.

Manastırın faal olduğu dönemde iç duvarlar, Rüysana, Tağuhi ve Hripsime gibi ilk rahibelerin tasvirleriyle süslenmiştir. Tarihî kaynaklara göre 1702'de bu mekânda yaklaşık 33 rahibe yaşıyordu ve dört yüzyıl boyunca toplam yaklaşık 200 rahibe bu manastırda kalmıştır. Son rahibe olan Ana Elizabet İsrailyan'ın 1954'te vefat etmesiyle manastır kiliseye dönüştürülmüştür. Ardından mekânın bazı bölümleri, kimsesiz çocuklar için kreş kurulması gibi sosyal faaliyetlerde kullanılmıştır.

Katarine Kilisesi'ne Yeni Culfa dokusu içinde taksi veya toplu taşıma ile ulaşmak çok kolaydır ve ziyaretçileri eski mahallenin kalbinde kültürel ve tarihî bir deneyime götürür. Kilise genellikle halka açık ziyarete açık değildir; yalnızca Ermeni Başpiskoposluğu gözetiminde yapılan ziyaretler gibi organize turlar kapsamında giriş mümkündür. Ziyaret için en iyi zaman, Isfahan'ın havasının ılıman ve hoş olduğu ilkbahar ve sonbahar mevsimleridir. Ziyaretçiler temizliğe, dinî mekâna saygıya ve tarihî özgünlüğün korunmasına dikkat ederek bu tarihî yapıda sakin, öğretici ve verimli bir deneyim yaşayabilirler.