روستای فاماسب

روستای فاماسب که در گویش محلی «پاماس» نامیده می‌شود، از روستاهای شهرستان نهاوند در استان همدان است که در حدود ۲۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر نهاوند و در دامنه‌های شمالی ارتفاعات کوه گرین از رشته‌کوه زاگرس قرار گرفته است. این روستا با برخورداری از موقعیتی کوهستانی، آب‌وهوایی مطبوع دارد و زمستان‌های آن نسبتاً سرد و تابستان‌هایش خنک و معتدل است. فاماسب از نظر جغرافیایی در محدوده‌ای قرار گرفته که از شمال به نواحی نهاوند و ملایر، از شرق به بروجرد، از غرب به نورآباد لرستان و از جنوب به استان لرستان محدود می‌شود. این روستا در گذشته وسعتی حدود ۷ کیلومتر مربع داشته و مردم آن از چند طایفه لر تشکیل شده‌اند و به زبان لری سخن می‌گویند. جمعیت فاماسب در سرشماری سال ۱۳۸۵، ۱۰۸۱ نفر اعلام شده و بخشی از جمعیت آن در طول سال‌های گذشته به شهرهای بزرگ و کوچک مهاجرت کرده‌اند.

فاماسب علاوه بر طبیعت کوهستانی، از پیشینه‌ای کهن برخوردار است و درباره نام آن روایت‌های تاریخی و زبانی مختلفی وجود دارد. نام «فاماسب» در منابع محلی با نام جاماسب پیوند داده شده و در گذر زمان شکل امروزی آن پدید آمده است؛ نام‌هایی مانند فاماست و گاماسب نیز در منابع و تقسیمات گذشته برای این محدوده به کار رفته‌اند. چشمه‌ها، دره‌های سرسبز و بکر، کوهستان و باغ‌های روستا از مهم‌ترین جلوه‌های طبیعی فاماسب هستند و باغ‌های انگور، گردو، بادام، هلو و زردآلو در کنار کشت انواع غلات و حبوبات، بخشی از ظرفیت‌های کشاورزی آن را تشکیل می‌دهند. عسل و فرآورده‌های لبنی مانند کره و روغن نیز از محصولات محلی روستا به شمار می‌روند. سرآب فاماسب از مهم‌ترین چشمه‌های روستا بوده که در گذشته برای تأمین آب شرب و آبیاری زمین‌ها استفاده می‌شد و امروزه بیشتر کاربرد کشاورزی دارد. در کنار این جاذبه‌ها، تپه مرتفع «کلو» که در زبان محلی به معنای کلاه است، به‌عنوان یکی از نقاط تفریحی روستا شناخته می‌شود و از آن برای فعالیت‌های پاراگلایدر و پرش با چتر نجات از ارتفاع ثابت استفاده می‌شود. سد بتنی و مخزنی فاماسب نیز با هدف جمع‌آوری سیلاب‌های فصلی و آب چشمه‌ها ساخته شده است.

برای دسترسی به فاماسب می‌توان از جاده نهاوند ـ بروجرد وارد مسیر آسفالته منتهی به روستا شد. با توجه به آب‌وهوای منطقه، فصل بهار و تابستان، به‌ویژه زمانی که طبیعت دامنه‌های گرین سرسبز است، برای بازدید از چشم‌اندازهای طبیعی، باغ‌ها، چشمه‌ها و دره‌های اطراف شرایط مطلوب‌تری دارد و اوایل پاییز نیز می‌تواند برای تماشای تغییر رنگ طبیعت و باغ‌ها مناسب باشد. در زمان بازدید از سرآب، دره‌ها و مناطق کوهستانی بهتر است از ورود خودرو به پوشش گیاهی و مسیرهای طبیعی، آسیب‌زدن به گیاهان، رها کردن زباله و آلوده کردن منابع آب خودداری شود و برای حفظ آرامش محیط، فاصله مناسبی از دام‌ها و جانوران محلی رعایت شود. بازدید از فاماسب می‌تواند ترکیبی از طبیعت‌گردی، آشنایی با زندگی روستایی، مشاهده باغ‌های منطقه و شناخت فرهنگ و سنت‌های مردم لر این ناحیه باشد.