مسجد جامع اردستان یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی ایران است که در مرکز شهر اردستان در شمال استان اصفهان و در محله تاریخی محال (ابالی) قرار دارد. این مسجد از کهن‌ترین مساجد ایران به شمار می‌رود و به گویش محلی «مِزگی آنّه» نامیده می‌شود. مسجد جامع اردستان از نظر معماری جایگاهی ویژه در تاریخ هنر اسلامی دارد، زیرا نخستین مسجد دوطبقه شناخته‌شده تاریخ اسلام و دومین مسجد چهارایوانی جهان اسلام محسوب می‌شود. بنای کنونی مسجد عمدتاً در دوره سلجوقیان و با الهام از شیوه رازی شکل گرفته و به استاد محمود اصفهانی نسبت داده می‌شود. بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد این مجموعه بر روی بقایای بنایی متعلق به اواخر دوره ساسانی، که احتمالاً آتشکده بوده، ساخته شده و طی قرن‌های مختلف توسعه و مرمت یافته است.

مسجد جامع اردستان نمونه‌ای کم‌نظیر از تکامل معماری مساجد ایرانی است و مجموعه‌ای از هنر آجرکاری، گچ‌بری، کتیبه‌نگاری و مهندسی سازه را در خود جای داده است. این مسجد دارای چهار ایوان اصلی شامل صفه صاحب‌الزمان، صفه صفا، صفه امام حسین (امیرجمله) و صفه امام حسن مجتبی است که هر یک در دوره‌ای از تاریخ تکمیل یا بازسازی شده‌اند. گنبدخانه باشکوه مسجد با آجرکاری‌های ظریف، کتیبه‌های زیبای خط ثلث، محراب‌های نفیس و سازه هوشمندانه تبدیل فضای چهارگوش به گنبد، از برجسته‌ترین آثار معماری دوره سلجوقی به شمار می‌آید. ورودی‌های متعدد مسجد، ارتباط آن را با مدرسه علمیه، بازار، کاروانسرا، حمام و محله‌های قدیمی شهر برقرار کرده و نشان‌دهنده نقش مهم این مجموعه در زندگی مذهبی، اجتماعی و فرهنگی مردم اردستان طی قرن‌های متمادی است. وجود یادگاری‌ها و کتیبه‌هایی از دوره‌های سلجوقی، صفوی و پس از آن نیز بر ارزش تاریخی این اثر افزوده است.

دسترسی به مسجد جامع اردستان بسیار آسان است و این بنای تاریخی در بافت قدیمی شهر اردستان قرار دارد و با ورود به مرکز شهر به‌راحتی قابل دسترسی است. بهترین زمان بازدید از این مسجد فصل‌های بهار و پاییز است که آب‌وهوای کویری اردستان معتدل‌تر بوده و امکان بازدید از دیگر آثار تاریخی شهر نیز فراهم می‌شود. هنگام بازدید، رعایت حرمت فضای مذهبی، خودداری از لمس تزئینات تاریخی، آسیب نزدن به کتیبه‌ها و گچ‌بری‌ها، پرهیز از ایجاد آلودگی صوتی و حفظ پاکیزگی مجموعه، نقش مهمی در حفاظت از این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده دارد.