ارگ گوگد
دژ خشتی باشکوه در قلب بافت تاریخی گلپایگان در دستهبندی قلعه تاریخیارگ گوگد یکی از شاخصترین بناهای تاریخی استان اصفهان است که در شهر گلپایگان و در مجاورت بافت قدیمی گوگد قرار دارد. این بنای خشتی–گلی که قدمت آن به دوره صفویه نسبت داده میشود، پس از ارگ بم دومین بنای بزرگ خشت و گل ایران شناخته میشود. ساختار چهارضلعی، برجهای مدور در چهار گوشه و دیوارهای بلند دفاعی نشان میدهد که ارگ علاوه بر کاربری مسکونی و تجاری، نقش تدافعی نیز داشته است. قرارگیری بنا در مسیر کاروانروهای تاریخی منطقه، اهمیت راهبردی آن را در گذشته تقویت میکرده است. این ارگ در گذشته در زمان صلح به عنوان کاروانسرا و محل استراحت تجار و حاکمان مورد استفاده بوده و در زمان جنگ یا حمله اشرار به دژ نظامی تبدیل میشد. هماکنون ارگ گوگد به عنوان هتل سه ستاره سنتی فعالیت میکند و مالکیت آن به شرکت ارگ سالار گلپایگان تعلق دارد. این اثر تاریخی در تاریخ 11 بهمن 1378 با شماره 2574 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ارگ گوگد متعلق به دوره زندیه و قاجاریه است و تنها سند مکتوب موجود از این بنا حدود 130 سال قدمت دارد که نشان میدهد نیمی از بنا توسط شخصی به نام علیخان به عنوان مهریه به همسرش واگذار شده و از آن پس با نام ارگ علیخانی نیز شناخته شد. ارگ گوگد در طول تاریخ کاربریهای متنوعی داشته است؛ از جمله کاروانسرا، محل استقرار نیروهای نظامی و حتی پناهگاه مردم در زمان ناامنی. وجود روزنههای دیدهبانی، اصطبلها، حیاط مرکزی و فضاهای اقامتی نشان میدهد که این مجموعه برای اسکان موقت کاروانها و نگهداری احشام طراحی شده بوده است. مصالح اصلی بنا خشت خام، گل و چوب است و با وجود گذر زمان، بخش قابل توجهی از ساختار آن همچنان پابرجاست. این بنا در زمان خود نقش مهمی در مسیر جاده ابریشم داشت و محل استراحت افراد شاخص، حاکمان و والیهای ایالات ایران بود. روایتهایی نیز وجود دارد که آقامحمد خان قاجار در لشکرکشیهای خود چند روزی را در این ارگ اقامت داشته است.
ساختار ارگ گوگد به گونهای طراحی شده که طبقات پایین و بالا نشاندهنده نظام طبقاتی آن دوره است؛ طبقه پایین محل استقرار استر و استربانان و طبقات بالا محل سکونت بازرگانان و افراد شاخص بوده است. همچنین سوراخهایی روی دیوارهای مرتفع تعبیه شده بود تا از آنها به عنوان سیستم هشداردهنده امنیتی استفاده شود؛ کبوتران در این سوراخها نگهداری میشدند و سروصدای شبانه آنها ورود مهاجمین را هشدار میداد. این طراحی هوشمندانه نشاندهنده مهندسی و تدابیر دفاعی پیشرفته در بناهای تاریخی ایران است. برای دسترسی به ارگ گوگد، از مرکز شهر گلپایگان باید به سمت شهر گوگد حرکت کرد؛ مسیر کاملاً آسفالته و در فاصله کوتاهی از جاده اصلی قرار دارد. بهترین زمان بازدید فصل بهار و پاییز است که شرایط اقلیمی منطقه معتدلتر بوده و بازدید از فضای خشتی در گرمای شدید تابستان دشوار نیست. با توجه به تاریخی بودن بنا، رعایت اصول بازدید مسئولانه از جمله خودداری از آسیب به دیوارهای خشتی، پرهیز از ایجاد رطوبت یا تخریب بخشهای مرمتی و حفظ پاکیزگی محیط، در صیانت از این میراث ارزشمند نقش مهمی دارد.
متاسفانه هیچ نظری ثبت نشده است.