روستای ولیان

روستای ولیان یکی از مناطق ییلاقی و دیدنی استان البرز است که در دهستان چندار، از توابع بخش چندار شهرستان ساوجبلاغ و در نزدیکی شهر کوهسار قرار دارد. این روستا در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری شمال شهر کوهسار واقع شده و به دلیل قرارگیری در میان ارتفاعات البرز، از آب‌وهوایی کوهستانی و زمستان‌هایی سرد برخوردار است. قدمت ولیان را حدود ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ سال تخمین می‌زنند و این پیشینه در کنار طبیعت سرسبز و شیوه زندگی روستایی، به آن هویتی تاریخی و فرهنگی بخشیده است. مردم این منطقه به زبان تاتی سخن می‌گویند و باغداری، کشاورزی و دامداری از فعالیت‌های سنتی آنان به شمار می‌رود. جمعیت روستا نیز در فصل‌های مختلف سال تغییر می‌کند و با آغاز تابستان و حضور گردشگران و ساکنان فصلی، بر شمار افراد حاضر در آن افزوده می‌شود. ترکیب چشم‌اندازهای کوهستانی، باغ‌های میوه، جریان آب و بافت روستایی، ولیان را به مقصدی مناسب برای سفرهای کوتاه و طبیعت‌گردی در نزدیکی کرج و تهران تبدیل کرده است.

از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی ولیان می‌توان به چشمه‌هایی مانند چشمه زر، چشمه درویش و چشمه وال‌بین اشاره کرد که در تأمین آب منطقه نیز اهمیت دارند. رودخانه ولیان که در گویش محلی سوئک ولیان نامیده می‌شود، از ارتفاعات اطراف سرچشمه می‌گیرد و با عبور از بند ولیان، از میان روستا می‌گذرد. در امتداد رودخانه و دره دربند ولیان، چشم‌اندازهایی از آب روان، باغ‌های انبوه و پوشش گیاهی متنوع دیده می‌شود که فضای مناسبی برای پیاده‌روی، عکاسی و استراحت در طبیعت فراهم می‌کنند. آبشارهای متعدد ولیان نیز از دیگر جاذبه‌های طبیعی این منطقه هستند که در کنار رودخانه و چشم‌اندازهای کوهستانی، جلوه‌ای تماشایی به طبیعت این روستا بخشیده‌اند. درختان گردو، گیلاس، آلبالو، بادام، زردآلو و توت سفید در کنار کشت محصولاتی مانند گندم، جو و یونجه، بخشی از سیمای طبیعی و کشاورزی این ناحیه را تشکیل می‌دهند. ولیان علاوه بر جاذبه‌های طبیعی، آثار تاریخی و فرهنگی نیز دارد؛ از جمله مسجد جامع روستا که در محوطه آن چناری کهنسال با قدمتی حدود هزار سال قرار گرفته است. قبرستان تاریخی، تپه‌های باستانی در محدوده کلاغ‌دره و دره‌بنه، سنگ آسیاب و درخت توت قدیمی مسجد حضرت ابوالفضل نیز از دیگر دیدنی‌های این منطقه هستند. گردشگران می‌توانند در کنار گشت‌وگذار در طبیعت، با فرهنگ بومی، غذاهای محلی و محصولات باغی روستا نیز آشنا شوند؛ توت خشک، گردو و سایر خشکبار از سوغات شناخته‌شده ولیان هستند و غذاهایی مانند رشته‌پلوی ولیانی، آش گندم، آش جو، اشکنه و کال‌جوش نیز در میان خوراک‌های محلی آن جای دارند.

برای دسترسی به روستای ولیان می‌توان از کرج وارد آزادراه کرج ـ قزوین شد و با استفاده از مسیرهای فرعی منتهی به شهر کوهسار و جاده خوروین، مسیر روستا را ادامه داد؛ تابلوهای راهنما در محدوده منطقه نیز به یافتن مسیر دربند ولیان کمک می‌کنند. بهار و تابستان، به‌ویژه از اواسط بهار تا پایان تابستان، به دلیل سرسبزی باغ‌ها، جریان چشمه‌ها و مناسب‌تر بودن شرایط جوی، زمان مطلوبی برای طبیعت‌گردی در این روستا هستند. در پاییز نیز تغییر رنگ برگ درختان جلوه متفاوتی به باغ‌ها و دره‌ها می‌بخشد، اما با توجه به سردسیر بودن منطقه، در روزهای سرد سال باید لباس مناسب همراه داشت و پیش از حرکت، وضعیت آب‌وهوا و شرایط جاده را بررسی کرد. هنگام بازدید از ولیان بهتر است از رها کردن زباله، آسیب رساندن به گیاهان، روشن کردن آتش در نقاط پرخطر و آلوده کردن چشمه‌ها و رودخانه خودداری شود. همچنین رعایت حریم باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی، احترام به زندگی روزمره ساکنان و پرهیز از ایجاد سروصدای زیاد، به حفظ طبیعت و فرهنگ محلی این روستای ارزشمند کمک می‌کند.