موزه مردم شناسی بروجن

موزه مردم‌شناسی بروجن یا موزه استاد بهرامی، از جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی شهر بروجن در استان چهارمحال و بختیاری است که در خانه تاریخی حفیظی‌ها قرار دارد. این موزه در بلوار مدرس، جنب پارک مصلی و در نزدیکی میدان مرکزی شهر واقع شده و با نمایش بخش‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم منطقه، فرصتی برای آشنایی با شیوه زیست نسل‌های گذشته فراهم می‌کند. ساختمان موزه متعلق به اواخر دوره قاجار و حدود ۱۲۰ سال پیش است و خانه‌ای که امروز با عنوان خانه حفیظی‌ها شناخته می‌شود، در گذشته متعلق به فردی به نام مصطفی‌خان بوده است. این بنا در سال ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت و پس از خریداری توسط سازمان میراث فرهنگی از بازماندگان، با همکاری استاد بهرامی به موزه مردم‌شناسی تبدیل شد. موزه در زمینی به مساحت ۱۵۰۰ مترمربع شکل گرفته و فضاهایی مانند گالری و کتابخانه نیز در آن طراحی شده است؛ همچنین نام موزه استاد بهرامی از نام بنیان‌گذار آن، بهرام بهرامی، گرفته شده است.

خانه حفیظی‌ها در کنار ارزش تاریخی، از نظر معماری نیز یکی از بخش‌های قابل توجه موزه به شمار می‌رود. هشتی ورودی بنا دارای هشت در ورودی است و مجموعه خانه شامل محل انتظار با سه ساختمان، حیاط اصلی، خانه کارگران و اصطبل بوده است. ستون‌ها، طاق‌ها و سردرهای بنا با سبک معماری سازه‌های اسلامی ساخته شده‌اند و استفاده از رنگ‌های زرد، قرمز و آبی در درها و پنجره‌ها جلوه‌ای متمایز به ساختمان بخشیده است. در فضای موزه مجموعه گسترده‌ای از اشیای تاریخی و بازسازی‌هایی از زندگی گذشته به نمایش درآمده است؛ از ظروف سنگی، مسی و چوبی، ابزارهای کشاورزی، نخ‌ریسی و دامداری گرفته تا کتاب‌ها و نسخه‌های خطی قدیمی، سماور و قوری، پوشاک و کفش‌های محلی، ابزارهای سنتی مانند هاون، دستاس، ترازو و قپان. بیش از ۱۵۰ مجسمه سنگی و بنا بر اطلاعات دیگر بیش از ۲۰۰ مجسمه با موضوع فرهنگ و آداب‌ورسوم مردم در بخش‌های مختلف موزه دیده می‌شود که مشاغلی مانند نانوایی، قصابی، ریسندگی، رنگرزی و قالی‌بافی، همچنین کشاورزی، دامداری، مکتب‌خانه، جشن عروسی و بازی‌های بومی و محلی را به تصویر کشیده‌اند. بازدیدکنندگان همچنین می‌توانند با شیوه تهیه خمیر و پخت نان، مشک‌زنی، نخ‌ریسی، صنایع دستی مانند قالی‌بافی، چرخ‌ریسی، گیوه‌دوزی، نمدمالی و کلاه‌دوزی و شیوه زندگی سنتی مردم آشنا شوند. در یکی از اتاق‌ها نیز فضای یک خانه سنتی با کرسی، خشکبار و میوه‌هایی مانند انار و هندوانه بازسازی شده و تندیس‌هایی از مشاهیری مانند سعدی، فردوسی و پروین اعتصامی در معرض دید قرار دارد. مدت زمان مناسب برای بازدید از این مجموعه حدود یک تا دو ساعت است.

برای دسترسی به موزه مردم‌شناسی بروجن باید به شهر بروجن در شهرستان بروجن، استان چهارمحال و بختیاری رفت و از طریق بلوار مدرس خود را به محدوده جنب پارک مصلی رساند؛ قرارگیری موزه در نزدیکی میدان مرکزی شهر، دسترسی به آن را برای گردشگران شهری آسان می‌کند. با توجه به ماهیت موزه و فضای تاریخی آن، بازدید در فصل‌های مختلف سال امکان‌پذیر است، اما تعطیلات نوروز و فصل‌های معتدل سال فرصت مناسبی برای برنامه‌ریزی گردش شهری و بازدید از این مجموعه به شمار می‌روند. هنگام بازدید بهتر است از لمس آثار، مجسمه‌ها و اشیای تاریخی بدون اجازه خودداری شود، به بنا و عناصر معماری آن آسیبی وارد نشود و مقررات موزه رعایت شود. همچنین حفظ آرامش فضای نمایشگاه، رعایت حقوق سایر بازدیدکنندگان و توجه به ارزش تاریخی خانه حفیظی‌ها به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی بروجن، از اصول مهم بازدید مسئولانه است.