مسجد جامع چالشتر

مسجد جامع چالشتر یکی از بناهای تاریخی دوره قاجار در منطقه چالشتر، از توابع شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری است که در فاصله حدود ۹ کیلومتری غرب شهرکرد قرار دارد. این مسجد در محدوده قلعه قدیمی چالشتر و در مجاورت بقایای قلعه‌های خوانین منطقه ساخته شده و خانه بیات نیز در همین مجموعه تاریخی قرار دارد. ساخت بنا به دستور محمدرضاخان چالشتری، از خوانین و حاکمان چهارمحال، انجام شده و بر اساس کتیبه ایوان شمالی و ماده‌تاریخ سردر غربی، ساخت آن به سال ۱۲۶۷ هجری قمری نسبت داده می‌شود که احتمالاً تاریخ اتمام بنا بوده است. مسجد در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۷۵ با شماره ۱۷۷۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا با مساحتی حدود ۴۰۰۰ مترمربع، دارای صحن، ایوان‌های شمالی و جنوبی، رواق‌های شرقی و غربی، شبستان زمستانی، شبستان بهاره، حوضخانه، تطهیرخانه و سردر ورودی است.

ساختمان مسجد با استفاده از سنگ، آجر و کاشی ساخته شده و ترکیب چهار ایوان، رواق‌های ستون‌دار و شبستان‌ها، ساختار معماری آن را شکل می‌دهد. از مهم‌ترین جلوه‌های بنا می‌توان به کاشی‌کاری‌های کتیبه‌ای، آجرکاری‌های متنوع و تزئیناتی با آیات قرآنی، نقوش گل و گلدان و طرح‌های اسلیمی و ختایی اشاره کرد. سردر غربی مسجد از بخش‌های شاخص بناست و در کتیبه آن نام میرزا اسماعیل کاشی‌پز اصفهانی، سازنده تزئینات سردر، دیده می‌شود. در چوبی ضلع غربی نیز به دست استاد ناصر چالشتری و به دستور محمدرضاخان چالشتری ساخته شده است. منبر چوبی مسجد نیز دارای کتیبه‌ای با نام عبدالرحیم، خطاط آن، است و آیات قرآنی بر بخش‌هایی از آن حک شده است. این مجموعه در کنار بقایای قلعه‌های تاریخی چالشتر قرار دارد و به همین دلیل بازدید از مسجد می‌تواند بخشی از یک گشت فرهنگی در مجموعه تاریخی این منطقه باشد.

برای دسترسی به مسجد جامع چالشتر باید از شهرکرد به سمت منطقه چالشتر در غرب شهر حرکت کرد و پس از رسیدن به محدوده تاریخی چالشتر، مسجد را در مجاورت بقایای قلعه‌های قدیمی خوانین پیدا کرد. فصل بهار، به‌ویژه اردیبهشت‌ماه، به دلیل هوای معتدل منطقه زمان مناسبی برای بازدید است و می‌توان در کنار تماشای معماری مسجد، از بافت تاریخی و آثار باقی‌مانده در محدوده چالشتر نیز دیدن کرد. هنگام بازدید از بنا باید به کاربری مذهبی آن، حفظ سکوت و رعایت شئونات و پوشش مناسب توجه داشت و از لمس یا آسیب‌رساندن به کاشی‌کاری‌ها، کتیبه‌ها و دیگر تزئینات تاریخی خودداری کرد. همچنین بهتر است رفت‌وآمد در محوطه‌های تاریخی اطراف با دقت انجام شود تا بقایای معماری و ارزش‌های فرهنگی مجموعه برای بازدیدهای آینده حفظ شوند.