روستای اسجیل

روستای اسجیل یکی از روستاهای تاریخی و خوش‌آب‌وهوای استان خراسان رضوی است که در بخش مرکزی شهرستان گلبهار و در دامنه‌های شمالی رشته‌کوه بینالود قرار گرفته است. این روستا در حدود 22 کیلومتری چناران و 40 کیلومتری شمال غربی مشهد واقع شده است. قرارگیری اسجیل در دره‌ای سرسبز و کوهپایه‌ای و وجود رودخانه در محدوده روستا، چشم‌اندازی دلپذیر و آب‌وهوایی معتدل، خشک و کوهستانی برای آن ایجاد کرده است. اسجیل از گذشته بخشی از ناحیه گلمکان و بخش طرقبه مشهد بوده و امروزه در محدوده شهرستان گلبهار قرار دارد. این روستا از نظر تاریخی نیز اهمیت زیادی دارد و بر اساس شواهد باستان‌شناسی، سابقه سکونت در آن به پیش از اسلام و هزاره نخست پیش از میلاد بازمی‌گردد؛ وجود محوطه‌هایی مانند تپه نخودک، تپه پیش‌گنبد، تپه باغ میر، قلعه کهنه و برج قلعه، نشانه‌ای از تداوم سکونت در این منطقه در دوره‌های مختلف تاریخی است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اسجیل، ترکیب طبیعت کوهپایه‌ای با بافت تاریخی و آثار نظامی آن است. در شرق روستا، برج قلعه اسجیل قرار دارد که مربوط به دوره قاجار بوده و در سال 1386 با شماره 19741 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در بلندترین بخش روستا ساخته شده و ساختار آن شامل حصاری بلند و برج‌هایی برای دیده‌بانی و حفاظت از ساکنان بوده است؛ به همین دلیل از آن به‌عنوان یک دژ نظامی ـ مسکونی و مجموعه‌ای استراتژیک یاد شده است. بر اساس روایت‌های تاریخی موجود، با افزایش امنیت در اواسط دوره قاجار، ساکنان به تدریج برج قلعه را ترک کردند و در حاشیه رودخانه و پای قلعه سکونت یافتند و به این ترتیب شکل‌گیری روستای فعلی در کنار رودخانه گسترش پیدا کرد. در کنار برج قلعه، تپه‌های تاریخی و بقایای استقرارهای قدیمی، بافت روستایی و چشم‌اندازهای کوهستانی بینالود، مهم‌ترین جاذبه‌های اسجیل را تشکیل می‌دهند و این روستا را به مقصدی مناسب برای علاقه‌مندان به روستاگردی، طبیعت‌گردی و گردشگری تاریخی تبدیل کرده‌اند.

برای دسترسی به اسجیل می‌توان از مسیر چناران به سمت این روستا حرکت کرد؛ روستا در حدود 22 کیلومتری چناران قرار دارد و فاصله آن تا مشهد نیز حدود 40 کیلومتر است. با توجه به قرارگیری اسجیل در منطقه‌ای کوهپایه‌ای و ییلاقی، فصل‌های بهار و تابستان مناسب‌ترین زمان برای بازدید، گشت‌وگذار در طبیعت و تماشای چشم‌اندازهای سرسبز اطراف روستا هستند. در زمان بازدید بهتر است گردشگران از آسیب‌زدن به بافت تاریخی، محوطه‌های باستانی و پوشش طبیعی منطقه خودداری کنند، زباله‌ای در طبیعت باقی نگذارند و با خرید محصولات محلی، از اقتصاد جامعه روستایی حمایت کنند. گشت‌وگذار در محدوده رودخانه، طبیعت‌گردی در دره و دامنه‌های اطراف و بازدید از آثار تاریخی اسجیل را نیز می‌توان با رعایت اصول گردشگری مسئولانه انجام داد.