روستای قلعه هرسم

روستای قلعه هرسم از روستاهای بخش حمیل در شهرستان اسلام‌آباد غرب استان کرمانشاه است که در منطقه‌ای کوهستانی از رشته‌کوه‌های زاگرس قرار دارد. این روستا در دهستان هرسم واقع شده و در حدود 35 کیلومتری شهر اسلام‌آباد غرب و 90 کیلومتری کرمانشاه قرار گرفته است. قلعه هرسم با پیشینه تاریخی خود، سراب هرسم با چشم‌اندازهای طبیعی و جریان آب و همچنین بافت فرهنگی و قومی مردم منطقه، مجموعه‌ای متنوع از جاذبه‌های گردشگری را در خود جای داده است. مردم این روستا از ایل زنگنه هستند و فرهنگ، گویش و پیشینه تاریخی آنان بخشی از هویت فرهنگی هرسم را شکل می‌دهد. همچنین نام هرسم در سفرنامه ناصرالدین‌شاه قاجار با عنوان «قلعه آخوند» ثبت شده که نشان‌دهنده پیشینه تاریخی این روستا در دوره‌های گذشته است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های روستای قلعه هرسم، قرار گرفتن تپه‌ای باستانی و قلعه تاریخی در محدوده روستا است که پیشینه آن به دوره ایلخانی می‌رسد. این اثر تاریخی در تاریخ 6 اسفند 1385 با شماره 17554 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از نشانه‌های اهمیت تاریخی منطقه به شمار می‌رود. در سال‌های گذشته تعدادی خانه قدیمی و مخروبه بر روی تپه تاریخی قرار گرفته بود که با هماهنگی و نظارت میراث فرهنگی پاکسازی شدند تا امکان حفاظت بهتر از عرصه تاریخی فراهم شود. در کنار این جاذبه تاریخی، سراب هرسم از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی روستا است که با جریان آب، چشم‌اندازهای سرسبز و محیط پیرامون خود، هرسم را به یکی از روستاهای هدف گردشگری منطقه تبدیل کرده است. در جنوب شرقی روستا نیز محلی به نام دارتاوی قرار دارد که درخت کهنسال داغداغان و چشمه‌ای بزرگ در پای آن، از دیگر جلوه‌های طبیعی منطقه محسوب می‌شوند. پوشش گیاهی منطقه شامل گونه‌هایی مانند آویشن، گون، گل گاوزبان، شیرین‌بیان و بابونه است و وجود زیستگاه مناسب برای پرندگان محلی و مهاجر نیز بر ارزش طبیعی هرسم افزوده است. در کنار جاذبه‌های تاریخی و طبیعی، امامزاده حسن نیز از مکان‌های مورد احترام مردم منطقه به شمار می‌رود و در مناسبت‌های مذهبی میزبان زائران و اهالی روستا است.

برای دسترسی به روستای قلعه هرسم باید به سمت شهرستان اسلام‌آباد غرب و بخش حمیل حرکت کرد و سپس از مسیر منتهی به دهستان هرسم وارد روستا شد. منطقه هرسم در محدوده مسیر ارتباطی کرمانشاه به ایلام و مهران قرار دارد و به همین دلیل از نظر دسترسی منطقه‌ای نیز موقعیت مناسبی دارد. با توجه به اقلیم معتدل و طبیعت زاگرسی منطقه، فصل بهار و اوایل تابستان زمان مناسبی برای سفر به روستای قلعه هرسم است؛ در این زمان سرسبزی پوشش گیاهی، جریان آب سراب و چشم‌اندازهای طبیعی، جلوه بیشتری دارند. هنگام بازدید از روستا باید به حریم زندگی مردم محلی احترام گذاشت و از آسیب‌زدن به بناهای تاریخی، تپه باستانی، درختان کهنسال و پوشش گیاهی خودداری کرد. همچنین بهتر است گردشگران زباله‌های خود را از محیط خارج کنند، در محدوده‌های مشخص حرکت کنند و از برداشت گیاهان و تخریب منابع طبیعی منطقه بپرهیزند تا طبیعت و میراث فرهنگی هرسم برای نسل‌های آینده حفظ شود.