قلعه ناصری، که با نام قلعه ایرانشهر نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی استان سیستان و بلوچستان و از شاخص‌ترین بناهای خشتی ایران به شمار می‌رود. این قلعه در مرکز شهر ایرانشهر، در خیابان امام خمینی واقع شده و پس از قلعه بمپور، دومین قلعه بزرگ خشتی و گلی منطقه بلوچستان محسوب می‌شود. ساخت این دژ به دستور ناصرالدین‌شاه قاجار و با پیشنهاد ناصرالدوله فرمانفرما، حاکم وقت کرمان و بلوچستان، در سال 1264 هجری شمسی آغاز شد و پس از هفت سال، به سرپرستی استاد حسین معمارباشی کرمانی به پایان رسید. با تکمیل این بنا، مقر حکمرانی بلوچستان از قلعه بمپور به قلعه ناصری منتقل شد و این دژ برای سال‌ها نقش مهمی در اداره و حفاظت از منطقه ایفا کرد.

قلعه ناصری با وسعتی بالغ بر 36 هزار متر مربع، نمونه‌ای ارزشمند از معماری نظامی دوره قاجار است. این مجموعه در گذشته دارای بیش از 150 اتاق، چهار حیاط مجزا، شاه‌نشین، سربازخانه، حمام، اصطبل، انبار، حوض‌خانه و بخش حاکم‌نشین بود و آب مورد نیاز آن از طریق یک رشته قنات تأمین می‌شد. دیوارهای قلعه با ارتفاع حدود 7 متر و ضخامت نزدیک به 4٫5 متر، همراه با 9 برج دیده‌بانی، استحکام و عظمت این بنا را به نمایش می‌گذارند. از ویژگی‌های شاخص معماری آن می‌توان به تزئینات آجری با طرح‌های هندسی، لوزی، دندان‌موشی، چلیپایی و رج‌چینی اشاره کرد که شباهت قابل توجهی با سبک معماری ارگ بم دارند. این قلعه در دوره پهلوی به‌ترتیب به عنوان پادگان ژاندارمری و مدرسه مورد استفاده قرار گرفت، اما پس از انقلاب بخش عمده فضای داخلی آن تخریب شد و امروزه سردر، حصارها و برج‌های آن همچنان به‌عنوان یادگاری ارزشمند از شکوه گذشته پابرجا مانده‌اند. این اثر در سال 1375 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

برای بازدید از قلعه ناصری باید به مرکز شهر ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان مراجعه کنید. دسترسی به این بنای تاریخی از طریق خیابان امام خمینی به‌راحتی امکان‌پذیر است و به دلیل قرار گرفتن در محدوده شهری، نیازی به پیمایش طولانی ندارد. بهترین زمان بازدید از قلعه، فصل‌های پاییز، زمستان و اوایل بهار است که شرایط آب‌وهوایی منطقه معتدل‌تر و مناسب‌تر برای گردشگری است. هنگام بازدید، از لمس یا آسیب رساندن به دیوارهای خشتی، نوشتن یادگاری روی بنا و ورود به بخش‌های آسیب‌دیده خودداری کنید تا این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده نیز حفظ شود.