قلعه تنکا یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی شهرستان تنکابن در استان مازندران است که بر فراز ارتفاعات جنوبی روستای قلعه‌گردن و در محدوده دهستان بلده قرار دارد. این دژ که از نمادهای تاریخی تنکابن به شمار می‌رود، بر تنگه دوهزار، دشت تنکابن و بخش وسیعی از مناطق پیرامون اشراف دارد و به همین دلیل در گذشته از جایگاه راهبردی ویژه‌ای برخوردار بوده است. نام تنکابن نیز بنا بر برخی روایت‌های تاریخی به معنای «پای قلعه تنکا» دانسته می‌شود که نشان‌دهنده اهمیت این استحکامات در شکل‌گیری هویت تاریخی منطقه است. قلعه تنکا مربوط به سده پنجم هجری قمری بوده و در تاریخ 26 اسفند 1386 با شماره ثبت 21962 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این قلعه کوهستانی حدود 350 متر مربع وسعت دارد و بر روی تپه‌ای با ارتفاع تقریبی 50 متر ساخته شده است. موقعیت طبیعی آن به گونه‌ای انتخاب شده که از سمت جنوب دارای شیب بسیار تند و از سایر جهات دارای شیب ملایم‌تر است؛ ویژگی‌ای که امنیت و استحکام دفاعی آن را افزایش می‌داد. کتاب تاریخ رویان قدمت این دژ را دست‌کم به میانه‌های سده پنجم هجری می‌رساند و شواهد تاریخی نشان می‌دهد که قلعه در دوره‌های مختلف بارها مورد استفاده، تخریب و بازسازی قرار گرفته است. همچنین در دوران جنبش مشروطه، مدتی به عنوان پناهگاه میرزا کوچک خان جنگلی و یارانش مورد استفاده قرار گرفت. امروزه تنها بخش‌هایی از باروهای سنگ‌چین قلعه که با ملات ساروج استحکام یافته‌اند باقی مانده، اما همین بقایا نیز تصویری از شکوه و اهمیت نظامی این دژ تاریخی را به نمایش می‌گذارند.

برای بازدید از قلعه تنکا باید از تنکابن به سمت منطقه قلعه‌گردن و جاده‌های زیبای دوهزار و سه‌هزار حرکت کنید. مسیر دسترسی تا روستا مناسب خودرو بوده و ادامه راه با پیاده‌روی کوتاهی در مسیرهای طبیعی انجام می‌شود. بهترین زمان بازدید از این اثر تاریخی فصل بهار و اوایل پاییز است که طبیعت اطراف قلعه در زیباترین وضعیت خود قرار دارد و چشم‌انداز جنگل‌ها و دشت‌های منطقه جلوه‌ای کم‌نظیر پیدا می‌کند. در زمان بازدید، رعایت اصول طبیعت‌گردی مسئولانه، خودداری از آسیب رساندن به بقایای تاریخی و پرهیز از رهاسازی زباله، نقش مهمی در حفظ این میراث ارزشمند برای آیندگان دارد.