روستای ایراج یکی از روستاهای تاریخی و منحصربه‌فرد شهرستان خور و بیابانک در استان اصفهان است که در دل اقلیم کویری ایران قرار دارد. این روستا با قدمتی چند هزارساله که به دوران هخامنشیان و ساسانیان نسبت داده می‌شود، از جمله سکونتگاه‌های کهن ایران به‌شمار می‌رود و در گذشته محل زندگی زرتشتیان بوده است. ایراج با ساختاری کوهپایه‌ای و معماری سنتی مبتنی بر خشت، گل و سنگ، در میان تپه‌ای طبیعی شکل گرفته و به‌دلیل وجود چشمه‌های متعدد در گذشته، به «روستای سی‌وسه چشمه» شهرت داشته است. با وجود قرارگیری در حاشیه کویر مرکزی، این روستا به‌واسطه منابع آب و باغات محلی، فضایی متفاوت و شگفت‌انگیز را در میان مناطق خشک پیرامونی ایجاد کرده است.

مهم‌ترین جاذبه روستای ایراج، قلعه تاریخی آن است که بر فراز تپه‌ای مشرف به روستا قرار دارد و چشم‌اندازی گسترده از بافت سنتی و مزارع اطراف را در اختیار بازدیدکنندگان می‌گذارد. این قلعه که بنای اولیه آن به دوره اسماعیلیه بازمی‌گردد و در دوران قاجار بازسازی شده، با مصالحی همچون خشت و گل ساخته شده و بخش‌هایی از آن در گذر زمان آسیب دیده است. در کنار این اثر تاریخی، وجود درخت سرو کهنسال با قدمتی چند صدساله، قبرستان‌های قدیمی زرتشتیان و بقایای دخمه‌ها، بر ارزش تاریخی و فرهنگی این روستا افزوده است. همچنین صنایع‌دستی متنوعی مانند حصیربافی و قالی‌بافی در این منطقه رواج دارد که بخشی از هویت فرهنگی ساکنان آن را شکل می‌دهد. امروزه با توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی، ایراج به یکی از مقاصد مهم گردشگری کویری تبدیل شده است.

برای دسترسی به روستای ایراج، باید به شهرستان خور و بیابانک در شرق استان اصفهان سفر کرد و از مسیرهای ارتباطی این شهرستان به سمت روستا حرکت نمود. مسیر دسترسی عمدتاً جاده‌ای بوده و از میان چشم‌اندازهای کویری عبور می‌کند. بهترین زمان بازدید از ایراج فصل‌های بهار، اوایل پاییز و اواخر زمستان است که شرایط آب‌وهوایی معتدل‌تر بوده و امکان لذت‌بردن از طبیعت و بافت تاریخی فراهم می‌شود. با توجه به اقلیم خاص منطقه، همراه داشتن آب کافی، تجهیزات مناسب و رعایت اصول طبیعت‌گردی مسئولانه از جمله حفظ منابع طبیعی، احترام به فرهنگ بومی و جلوگیری از آسیب به آثار تاریخی، برای حفظ این میراث ارزشمند ضروری است.