قلعه دختر فیروزآباد یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی استان فارس است که در نزدیکی شهر فیروزآباد و در دامنه کوهی مشرف به جاده فیروزآباد به کوار قرار دارد. این قلعه با قدمتی متعلق به اوایل قرن سوم میلادی، از نخستین بناهای دفاعی دوره ساسانی به‌شمار می‌رود که به دستور اردشیر بابکان، بنیان‌گذار این سلسله، ساخته شده است. موقعیت استراتژیک این دژ در ارتفاعات کوهستانی و اشراف آن بر دره تنگاب، نقش مهمی در حفاظت از شهر باستانی گور (فیروزآباد امروزی) داشته است. قلعه دختر به‌عنوان یکی از آثار مجموعه «منظر باستان‌شناسی ساسانی فارس»، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و اهمیت تاریخی و جهانی آن را دوچندان کرده است.

این قلعه با ساختاری پلکانی در سه سطح مجزا طراحی شده و شامل بخش‌های مختلفی مانند تالارها، ایوان‌ها، اتاق‌های تودرتو، برج‌های دیده‌بانی، آب‌انبار، چاه‌های مخفی و حیاط مرکزی است. بنای اصلی در بالاترین نقطه قرار دارد و دارای تالاری با گنبدی بزرگ است که با استفاده از تکنیک معماری «فیلپوش» ساخته شده؛ روشی نوآورانه در تبدیل فضای چهارگوش به گنبد دایره‌ای. مصالح به‌کاررفته در ساخت این بنا شامل سنگ، گچ و ملات ساروج است و دیوارهای آن بر اساس ناهمواری‌های طبیعی کوه شکل گرفته‌اند. همچنین وجود مسیرهای مخفی و غارمانند در این قلعه، نشان‌دهنده تمهیدات دفاعی پیشرفته برای تأمین امنیت و ارتباط با شهر در زمان محاصره بوده است. نام «قلعه دختر» نیز به باور برخی، برگرفته از الهه آناهیتا، نماد پاکی و دست‌نیافتنی بودن در فرهنگ ایران باستان است.

برای دسترسی به قلعه دختر فیروزآباد، می‌توان از شهر شیراز به‌سمت فیروزآباد حرکت کرد و پس از عبور از شهر کوار و طی مسیر جاده‌ای کوهستانی، به محدوده دره تنگاب رسید. در نزدیکی قلعه، پارکینگ و امکانات اولیه‌ای برای گردشگران فراهم شده و ادامه مسیر تا ورودی قلعه از طریق پلکانی سنگی و مارپیچ انجام می‌شود. بهترین زمان بازدید از این جاذبه تاریخی فصل بهار و اوایل پاییز است که شرایط آب‌وهوایی معتدل‌تر بوده و پیمایش مسیر آسان‌تر است. با توجه به موقعیت کوهستانی و تاریخی این اثر، همراه داشتن کفش مناسب، آب کافی و رعایت اصول بازدید مسئولانه از جمله خودداری از آسیب به ساختار بنا، برای حفظ این میراث ارزشمند ضروری است.