آرامگاه فردوسی

آرامگاه ابوالقاسم فردوسی، شاعر بزرگ حماسه‌سرای ایران، در شهر مشهد و در محدوده تاریخی توس و نزدیک شهر کهن تابران قرار دارد و یکی از شاخص‌ترین جاذبه‌های فرهنگی کشور محسوب می‌شود. بنای کنونی این آرامگاه در سال 1313 خورشیدی هم‌زمان با آیین‌های بزرگداشت هزاره فردوسی گشایش یافت و به‌دست هوشنگ سیحون بر پایه طرح پیشین کریم طاهرزاده بهزاد طراحی و بازسازی شد؛ اجرای آن نیز بر عهده حسین لرزاده بود. این بنا با الهام از معماری هخامنشی و به‌ویژه آرامگاه کوروش بزرگ ساخته شده و به‌عنوان نمادی از شکوه زبان فارسی و هویت ملی ایران شناخته می‌شود.

آرامگاه فردوسی در طول تاریخ بارها دستخوش ویرانی و بازسازی شده است؛ در گذشته مدفن او بنایی ساده در میان زمین‌های کشاورزی بود، اما با شکل‌گیری جریان ملی‌گرایی در دوره معاصر، ساخت آرامگاهی درخور شأن این شاعر بزرگ در دستور کار قرار گرفت. مجموعه کنونی با مساحتی نزدیک به شش هکتار، شامل باغ آرامگاه، استخر مرکزی، تندیس فردوسی اثر ابوالحسن صدیقی، موزه، کتابخانه و همچنین آرامگاه مهدی اخوان ثالث و محمدرضا شجریان است. در فضای داخلی بنا نیز نقش‌برجسته‌هایی از داستان‌های شاهنامه، کتیبه‌های سنگی اشعار و تزیینات الهام‌گرفته از هنر ایران باستان دیده می‌شود که این مجموعه را به یک مرکز مهم فرهنگی و هنری تبدیل کرده است. این اثر در سال 1354 با شماره 1176 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

برای دسترسی به آرامگاه فردوسی، باید از شهر مشهد به‌سمت شمال‌غرب و جاده توس حرکت کرد؛ این مجموعه در فاصله حدود 25 کیلومتری مشهد و در مسیر منشعب از بزرگراه مشهد–قوچان قرار دارد و مسیر آن کاملاً آسفالته و دارای تابلوهای راهنماست. بهترین زمان بازدید فصل بهار و اوایل پاییز است که شرایط آب‌وهوایی مطلوب و فضای باغ در زیباترین حالت خود قرار دارد. در بازدید از این مجموعه، رعایت اصول طبیعت‌گردی و گردشگری مسئولانه از جمله حفظ پاکیزگی محیط، احترام به فضای فرهنگی و تاریخی و خودداری از آسیب به آثار ارزشمند ضروری است تا این میراث گران‌بها برای نسل‌های آینده حفظ شود.