غار آزادخان

غار آزادخان در غرب شهرستان محلات و در شمال روستای سنجه‌باشی واقع شده است و از جمله جاذبه‌های طبیعی و تاریخی استان مرکزی به شمار می‌آید. این غار در فاصله حدود 10 کیلومتری شمال غرب محلات قرار گرفته و دهانه آن در ارتفاع تقریبی 2٬169 متری از سطح دریا جای گرفته است. جاده دلیجان–خمین از جنوب غار عبور می‌کند و برای دسترسی به آن باید از مسیر فرعی روستای سنجه‌باشی عبور کرد. استان مرکزی با داشتن تنوع جغرافیایی شامل کوه‌ها، دره‌ها و رودخانه‌ها، از ظرفیت‌های فراوانی برای جذب گردشگران برخوردار است و غار آزادخان یکی از نمونه‌های شاخص تلفیق جاذبه‌های طبیعی و تاریخی این استان محسوب می‌شود.

این غار باستانی از جنس سنگ‌های رسوبی تشکیل شده و دارای دهانه‌ای کوچک و تنگ است که پس از عبور از آن، وارد تالاری بزرگ می‌شویم که تقریبا تمام فضای داخلی غار را دربر می‌گیرد. اطراف تالار اصلی دهلیزهای متعدد وجود دارد و در کف غار، آب گوارا و فراوانی جمع می‌شود که از سقف چکه می‌کند. استلاکمیت‌های غار بر اثر تردد زیاد نسبتا آسیب دیده‌اند، اما چکیدن قطرات آب از سقف، منظره‌ای طبیعی و چشم‌نواز ایجاد کرده و در انتهای تالار، دریاچه کوچکی شکل گرفته است. غار آزادخان دارای ارزش باستان‌شناسی بالایی است؛ طبق روایات تاریخی و شواهد محلی، در زمان حمله سرکرده‌ای افغانی به نام آزادخان، اهالی روستای پورکان (محلات فعلی) به داخل غار پناه بردند و سپس دهانه غار توسط نیروهای آزادخان مسدود شد که منجر به مرگ افرادی شد که در غار پناه گرفته بودند. تا سال‌های اخیر استخوان‌های این افراد و برخی جانوران مانند گوسفندان در غار باقی مانده بود و خفاش‌هایی نیز به تعداد محدود در آن مشاهده می‌شوند.

برای بازدید از غار آزادخان، ابتدا به محلات سفر کرده و مسیر 10 کیلومتری شمال غرب محلات به سمت روستای سنجه‌باشی را ادامه دهید. پس از عبور از روستا و دو معدن تراورتن و رسیدن به سد آبخیزداری، مسیر مالرو به سمت دهانه غار مشخص است. پیمایش 600 متری با شیبی حدود 20 درجه، طی 20 دقیقه شما را به دهانه غار می‌رساند. زمان بازدید معمولاً حدود دو تا دو ساعت و نیم است و نیاز به تجهیزات فنی ندارد، اما استفاده از کفش مناسب، کلاه ایمنی و چراغ‌قوه توصیه می‌شود. بهترین زمان بازدید فصل بهار و تابستان است که آب‌وهوای کوهستانی مطبوع و مسیرهای دسترسی ایمن‌تر هستند. رعایت اصول طبیعت‌گردی مسئولانه و حفظ پاکیزگی مسیر، تجربه‌ای ایمن و لذت‌بخش را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کند.