گنبد علویان

گنبد علویان یکی از جاذبه‌های دیدنی و تاریخی شهر همدان است. این بنا در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله و در چهار باغ علویان قرار دارد و یکی از آثار برجسته معماری اسلامی در دوره سلجوقی به شمار می‌رود. گنبد علویان در تاریخ 15 دی 1310 با شماره 94 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و موقعیت مکانی این اثر در بافت قدیمی شهر، آن را به یکی از نقاط مهم گردشگری و فرهنگی همدان تبدیل کرده است.

این بنای تاریخی، شاهکاری بی‌نظیر از معماری و گچ‌بری دوره اسلامی به‌شمار می‌رود و یکی از آثار منحصربه‌فرد ایران‌زمین است که بیانگر هنر و اعتقادات مردم این دیار است. این بنا به صورت چهارضلعی با اضلاع 12.5 در 12.8 متر و ارتفاع 11.5 متر ساخته شده است. گنبد علویان از آجر و گچ ساخته شده و دارای تزئینات برجسته‌ای مانند گچبری‌های لانه‌زنبوری و آجرکاری‌های هندسی است. در سرداب زیر بنا، مقبره‌ای از خاندان علویان قرار دارد که نشان‌دهنده کاربرد مذهبی این بنا در گذشته است. گنبد علویان در ابتدا دارای گنبدی بوده که در گذر زمان فرو ریخته، اما همچنان به نام «گنبد علویان» شناخته می‌شود. 

برای دسترسی به گنبد علویان، می‌توان از مرکز شهر همدان به سمت میدان امامزاده عبدالله حرکت کرده و سپس به چهار باغ علویان رسید. این مکان در تمام فصول سال قابل بازدید است، اما بهترین زمان برای بازدید بهار و تابستان است که هوای مطبوع و طبیعت زیبای اطراف، تجربه‌ای دلپذیر را فراهم می‌آورد. در بازدید از این مکان تاریخی، رعایت اصول طبیعت‌گردی مسئولانه، مانند حفظ سکوت، عدم آسیب به بنا و عدم آلودگی محیط، ضروری است.