غار‌های داش کسن

غارهای داش‌کَسَن، مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از معماری صخره‌ای و سنگ‌تراشی تاریخی هستند که در 10 کیلومتری جنوب‌شرقی سلطانیه و نزدیک روستای ویر، در منطقه‌ای وسیع با طول 400 متر و عرض متغیر بین 50 تا 300 متر قرار گرفته‌اند. این مجموعه شامل سه غار نسبتاً عمیق است که در دل صخره‌ها کنده شده‌اند و به‌واسطه کنده‌کاری‌های ظریف و نمادین، جایگاه ویژه‌ای در میان آثار سنگ‌تراشی ایران دارند. یکی از شاخص‌ترین نقش‌ها در این غارها، دو اژدهای قرینه با طول 3.5 متر هستند که در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند و نمایی چشمگیر به فضای داخلی مجموعه بخشیده‌اند.

در کنار این نقش‌های چشم‌نواز، محراب‌هایی با تزیینات سنگی، طرح‌های اسلیمی، گل و بوته و مقرنس‌هایی که به‌دقت در دل سنگ حجاری شده‌اند، دیده می‌شوند. این هنر سنگ‌تراشی حاصل کار هنرمندان چینی است که به دستور اولجایتو، پادشاه ایلخانی، از چین به ایران فراخوانده شدند. سنگ‌های سبز به‌کاررفته در ساخت ارگ سلطانیه نیز از همین محوطه بریده شده‌اند. این برش‌ها به مرور زمان فضاهایی ایجاد کرده‌اند که بعدها با تغییرات اندک، به محل کنده‌کاری و حتی آرامگاه تبدیل شده‌اند.

با وجود آنکه از دوران پیش از ایلخانان، اثری قابل مشاهده باقی نمانده، اما بر پایه برخی فرضیه‌ها، استفاده اولیه از غارهای داش‌کسن به دوران ساسانی و آیین مهرپرستی بازمی‌گردد. دوره دوم استفاده از این مجموعه، که با نمادهای اژدها، پیچک و برگ مو مشخص می‌شود، مربوط به عصر ایلخانی است و به‌ویژه با پروژه‌های معماری اولجایتو ارتباط دارد. غارهای داش‌کسن نمونه‌ای نادر از ترکیب هنر چینی و معماری ایرانی هستند و به‌واسطه سبک و ویژگی‌های منحصربه‌فرد، جایگاهی خاص در تاریخ هنر صخره‌ای ایران دارند.